خورشيد و سيارات نوشته شده ( رجوع شود به مسئلهء تكوين عوالم و اجرام ) ، زيرا خصايص و عواملى كه در خورشيد ما تأثير كرده ، باعث پيدايش اراضى و اقمار و تكوين حيوان و نبات در آنها شده به احتمال زياد بايد در باقى شموس هم موجود باشد ، پس بعيد نيست كه آن شموس هم داراى نظامات و عوالمى مثل نظام و عوالم ما باشند !
اين حدس با مقتضيات حكمت بالغهء الهى هم موافق است : و در حقيقت خداوند وجود خورشيد ما را مهمل نگذاشته و فيض خود را در آن ، به هيچ وجه معطل نداشته بلكه قوى و طبايع و انوار و حرارت ذخيره شده در آن را مورد بهره بردارى خلق قرار داده و زمينهاى بزرگ زيادى از آن ايجاد نموده كه در پيرامونش مىگردند و از نعمتهاى آن بهرهمند مىشوند و انواع مواليد و مواد و حيوانات و جمادات در آنها نشو و نما مىكنند و بالاخره به اندازهء آثار وجودى بر آن مترتب داشته كه عقل بشر از درك آن عاجز است .
خلاصه آن كه نعمت و حكمت خداوند كه در خورشيد ما اين قدر مصالح و منافع فوايد قرار داده - با اين كه نسبت به ساير خورشيدها خيلى كوچكتر است - ممكن نيست كه ساير خورشيدهاى بدان عظمت و كثرت را مهمل و بدون استفاده رها نموده و آنها را داراى عوالم و نظاماتى قرار نداده باشد . پس حدس حكما و فلاسفه به وجود نظاماتى در اطراف ستارگان ثابت ، حدس بى مأخذى نيست و نزديك به باور است !
بعضى شواهد هم آن را تأييد و تقويت مىكند : از قبيل اكتشاف سيارهاى كه به دور كوكب « شَعرى » سعى مىكند ، چنان كه اين مطلب را « فيكلس ورنهء » فرانسوى ادعا كرده است يا از قبيل اكتشافى كه حكيم « باليزا » در « زيج وين » به كشف آن موفق شده و مطابق نقل مشهد الكائنات سيارهء در برج سنبله ديده كه اسم آن را « اوتوريا » گذاشته كه مانند يك ستاره از قدر دوازدهم است !
روى اين اصل و مبانى ديگر كه در مسئلهء وجود حيوان در سيارات ديگر ذكر
اسلام و هيئت (فارسى) — صفحة 425
مساهمون: خسرو شاهى
ص٤٢٥