اول كتاب به شكلى بود كه به هيچ وجه با وضع روز مناسب نبود . ولى من همهء مشكلات را كوچك شمرده و شروع به كار كردم .
* * * ما چيزهايى را كه در حاشيهها نوشته شده بود ، سه قسمت كرديم :
1 . مطالبى كه به طور كلى مىشد با متن كتاب تطبيق داد . . . ما آنها را بر مطالب متن كتاب اضافه كرديم .
2 . مسائلى كه با موضوعات مناسب بود ، ولى با متن كتاب توافق كلى نداشت . . . و ما آنها را در پاورقىهاى كتاب آورديم .
3 . موضوعاتى كه يادداشتهاى مستقلى از مؤلف بودند كه موقع تجديد نظر نوشته بودند و با مطالب اين كتاب تناسبى نداشت و ما بهتر ديديم كه آنها را چاپ نكنيم . البته فراموش نمىكنيم كه از ترجمهء فارسى كتاب هم استفادهها كرديم ، چون مترجم و ناشر ، بعضى از اكتشافات و آرا و افكار جديد را در پاورقى آن آورده بودند و ما آنها را به عربى ترجمه كرده و در حاشيه با علامت رمزى ( ف ) آورديم . و براى آنكه ترتيب كتاب كاملًا علمى و جالب باشد ، مجبور شديم كه براى تحقق يافتن اين غرض ، به مشكلات و زحمتهايى تن در دهيم و كتاب را از اول تا آخر ، با دست بنويسيم و آن را بارها تطبيق و تصحيح كنيم ، تا چيزى از اصل كتاب ، يا از نوشتههاى بعدى مؤلف ، از بين نرود ، ولى در عين حال اگر اغلاطى به چشم شما بخورد كه از نظر ما دور مانده است ، اميدواريم كه از آنها چشم پوشى بنماييد .
* * * اكنون كه من ثمرهء اين كوشش را به ارباب علم و هواخواهان فضيلت تقديم مىكنم ، سپاس و شكر دائمى خود را بر مؤلف بزرگوار تقديم مىدارم كه مرا مورد اطمينان و وثوق خود قرار داد و بهترين راه كار را براى من آماده ساخت و نسخهء گرانبها و يگانه خود را به من داد و سپس با معلومات خود ، مرا در برابرى با
اسلام و هيئت (فارسى) — صفحة 36
مساهمون: خسرو شاهى
ص٣٦