از آنها ، ترجيح بلا مرجح و بىجهت است ! بر خلاف اين كه مقصود « سيارات » باشد - آن هم سيارات عالم شمسى ما ! - كه در اين صورت وجه تخصيص اين عدد نظر به اشتراك در سياره بودن و انحصار آن واضح خواهد بود . « 1 » ديگر : در تفسير « نيشابورى » و در تفسير كشاف زمخشرى - متوفاى سال 538 هجرى - كه در دهم شوال 725 هجرى كتاب آن به خط « عبدالعزيز ابن محمد بن يعقوب ترمذى » پايان يافته و نيز در بعضى از كتب ديگر از « جابر » منقول است : مردى يهودى از حضرت رسول صلى الله عليه و آله پرسيد : نام ستارههايى كه حضرت يوسف عليه السلام در خواب ديد چه بود ؟ فرمود : جريان ، طارق ، ذبال ، قابس ، عمودان ، فليق ، مصبح ، ضروح ، فرع ، وثاب ، ذوالتكفين ! يهودى با شنيدن اين اسامى مسلمان شد « 2 » .
« ابن بابويه صدوق » نيز اين خبر را در كتاب خصال به دو طريق با اندك اختلافى نقل كرده است . « محدث قمى » نيز در تفسير آيهء « إِنِّى رَأَيْتُ أَحَدَ عَشَرَ كَوْكَباً » خبر مزبور رابا اندك تغيير در اسامى نجوم ، ذكر كرده و بعد از آن مىگويد : همهء اين ستارهها محاط به آسمانند و به عقيدهء من اين اختلاف در اسامى ناشى از كيفيت كتابت خط عثمانى قديم بود كه عثمان را « عثمن » و لقمان را « لقمن » و سليمان را « سليمن » و
هامش
( 1 ) . تماميت اين تطبيق بدين ترتيب توجيه مىشود كه گوييم : خواب انبيا به ويژه خوابى كه در كتابى چون قرآن كريم نقل شود ، حتماً مثل خواب ساير مردم نيست كه جز در حالتهاى تعبير شده حقيقت نداشته باشد ، بلكه بايد همچنان كه صورت تعبيرى آن ، حقيقت پيدا مىكند ، عين آن صورتى هم كه در خواب ديده مىشود حقيقت داشته باشد و در مطلب مورد نظر مىگوييم : يازده ستارهاى كه يوسف عليه السلام در خواب ديد هم از جهت تعبير به يازده برادرش درست بود ، زيرا در عالم خارج بالاخره حضرت يوسف عليه السلام ، عزيز مصر شد و يازده برادرش وى را سجده كردند » . و هم از جهت خود ستارهها ( كه سيارات يازدهگانه باشد ) درست و مطابق واقع بود ، زيرا حضرت يوسف عليه السلام علاوه بر منصب عزت مصر به درجهء نبوت هم نايل مىشد و در اين صورت ، سيارات نظام عالم شمسى هم مثل ساير موجودات در مقابل او كه واسطهء فيض واجب و قطب دايرهء امكان بود ، خاضع و خاشع مىشدند . ( ف )
( 2 ) . متن حديث : عن جابر : إنَّ يَهودِيّاً سَأَلَ النَبِيَّ الأميَّ صلى الله عليه و آله : عن النُجومِ التي شاهَدَها يُوسفَ في المنام ، فقال صلى الله عليه و آله : جريانُ و طارقٌ و ذُبال و قابسٌ و عمودانِ و فليقٌ و مصبح و ضروح و فرع و وثاب و ذوالتكفين . فأسلمَ اليهوديُّ . ( س )