كشف شده ، بر خلاف رأى پيشينيان كه آن را به دور از عنصريات پنداشتهاند .
2 . « قمر » تابع شمس است و خلقت آن متأخر از خلقت خورشيد است ، زيرا امام باقر عليه السلام در تشريح شمس فرمود : « خدا خورشيد را از نور آتش آفريد » و در تشريح قمر فرمود : « ماه را از روشنى نور آتش خلق كرد » . متأخرين هم از سه جهت همين عقيده را دارند : يك : از جهت « تبعيت در نور » چنان كه معلوم است . دو : « تبعيت در حركت » ، زيراخورشيد زمين را مىچرخاند و زمين ماه را . سه : « تبعيت در خلقت » ، زيرا كه در مبدأ خلقت و ابتداى پيدايش جهان زمين از خورشيد جدا شده و ماه از زمين .
بعضى از دانشمندان آيهء : « أَ نّا نَأْتِى الأَرضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها » « 1 » را هم ناظر بدين معنا دانسته « 2 » و در هر صورت ، به اصطلاح اين عده از حكما ، اسم « توابع » فقط بر اقمار
هامش
( 1 ) . رعد ، آيهء 41 . در اينجا اشاره به يك بحث علمى جالب بدون مناسبت نيست و آن اين كه بنا به عقيدهء « لاووازيه » هيچ چيز از جهان كم نمىشود و هيچ چيز بر آن افزوده نمىگردد ! و اين عقيده كه مورد قبول ماترياليستها و منكران خداست ، با ظاهر اين آيه شريف سازگار نيست و اكنون بايد ديد كه آيا عقيدهء لاووازيه يك مسئلهء علمى قطعى ثابت شدهء انكارناپذير است كه در همه جا و در همه چيز قابل تطبيق است يا نه ؟
در اينجا بايد پرسيد : انرژىهايى كه از كرات آسمانى و خورشيدهايى كه نور آنها هيچ وقت به ما نمىرسد و ميلياردها سال نورى با ما فاصله دارند و نور آنها اصولًا قبل از آن كه به ما برسد در فضا نابود مىشود ، به كجا مىرود و چه مىشود ؟
ما مادهء پر ارزش اورانيوم را - كه از مستعمرات استعمارگران غربى استخراج و غارت مىشود - در نظر مىگيريم و مىدانيم كه اورانيوم جسمى است راديواكتيو كه از هستههاى آن پيوسته سه نوع اشعه : آلفا و بتا و گاما به خارج پرتاب مىشود ، يعنى اين جسم تدريجاً سبك مىشود و رو به نيستى مىرود و كم كم فلز راديوم گرانبها ، حال مىخواهيم بدانيم كه آيا اشعهء آلفا مجدداً برمىگردد و تبديل به راديوم مىشود يا خير ؟ » البته نه ! زيرا اشعهء آلفا پس از چندى گردش در فضا به گاز هليوم تبديل مىگردد و ديگر نمىتواند تبديل به راديوم شود . . . و بدين ترتيب روشن مىشود كه ذرات و مادههاى كرهء ما ، همانند كرات ديگر شكست پذير و نقص پذير است و اعتقاد به ازلى و ابدى بودن جهان ، كه نتيجهء عقيدهء لاووازيه است درست نيست ( ر . ك : بحث « ابداع » آقاى دكتر عبدالحسين كافى ) . ( خ )
( 2 ) . بعضى از فلاسفهء جديد معتقدند : كرهء زمين رو به ويرانى و فرسودگى نهاده ولاينقطع ذرات و اجزاى آن از هرسو جدا شده در فضا پراكنده مىگردد . و آيهء مزبور با اين عقيده موافقتر است هر چند جدا شدن قمر را هم از زمين مشمول اين كلى مىتوان دانست . ( ف )