نمىكنيم . خوانندگان بدان مبحث رجوع كنند .
علاوه بر آن اخبار ، در روضهء وافى خبرى است از حضرت على عليه السلام كه يك جملهء آن صريح در وجود اقمار متعدد است و آن جمله اين است : « قَمَرُنا أَمْ قَمَرُهُمْ ؟ ؛ ماه ما يا ماه آنها ؟ » و اين بيان چنين مىرساند كه ساكنان كرات ديگر هم مثل ما قمر دارند .
امر سوم : دربارهء حرارت كره ماه
در قرنهاى گذشته در اين كه نور ماه به طور طبيعى سرد است و اصولًا حرارتى از خود ندارد ، و جرم قمر به دور از عنصريات و خالى از شائبهء آتش است ! هيچ كس ترديد نداشت .
عقايد فلاسفه در اين امر بدين منوال بود كه تا آن كه وسايل و ادوات دقيق علمى و فلكى توسط دانشمندان عصر ، اختراع و پردهء ناآگاهى از روى شاهد اين حقيقت هم برداشته شد و همه معتقد شدند كه : نور ماه داراى حرارتى است خفيف و تقريباً نامحسوس ، در اين موقع بود كه يك باره عمر اعتقاد به رطوبت و برودت جرم قمر ، پايان يافت و نظريه حرارت آن اعلام و شيوع يافت !
فانديك در كتاب خود مىگويد : جرم قمر به دو طريق ، حرارت به زمين مىفرستد :
1 . به « انعكاس » يعنى حرارت با اشعهء خورشيد از قمر منعكس شده به زمين مىتابد .
2 . به « اشعاع » يعنى قمر در زير حرارت خورشيد گرم و افروخته شده و در نتيجه حرارتى از كمون آن ظاهر وساطع شده بر زمين مىتابد ، مثل حرارتى كه از اجرام ديگر بيرون مىآيد . « 1 » توضيح كلام فانديك آنكه : جرم كرهء ماه مثل ساير اجرام زمينى ممكن است منشأ ظهور دونوع حرارت باشد : يكى حرارتى كه از خورشيد گرفته و به زمين تحويل
هامش
( 1 ) . اصول هيئت ، ص 3 .