« قبهء پياز » به هم چسبيده ، و هر طبقهء فوقانى ، محيط بر طبقهء زيرين است ! ولى اين تصور بدون ترديد قابل تصديق نيست ، چه ممكن است مقصود از طبقه طبقه ، مانند طبقات ساختمانها و عمارات باشد كه بالاى يكديگر ساخته مىشود . چنان كه « سيد نعمت اللَّه جزايرى » اين آيه را به همين معنا تفسير كرده و عقيدهء حكماى جديد نيز به همين ترتيب است .
2 . در كتاب فرج المهموم در علم نجوم تأليف « سيد بن طاووس » ( متوفاى 664 ه . ق ) و در كتاب بحارالانوار و غيره است كه حضرت على عليه السلام در قضيهء احتجاج با منجّم فارسى « سرسفيل » مىفرمايد :
أَظُنُّكَ حَكَمْتَ عَلَى اقتِرانِ المُشتَري و زُحَل ، لمّا اسْتَنارا لك في الغَسَقِ ، و ظَهَرَ تَلَأْلُؤُ المِرّيخِ و تَشريقُهُ في السَحَرِ ، و قَد سار فاتّصل جِرمُه بِجرمِ ترَبيعِ القَمَرِ . . . ؛
گمان مىكنم مأخذ پيشگويى تو اين باشد كه مشترى با زحل مقارن شده ، در تاريكى شب از مقارن شدن آنها روشنايى پديد آمده و ستارهء مريخ هنگام سحر با يك حال درخشندگى و روشنى طى مسافت كرده جرم آن با جرم تربيع قمر اتصال يافته است ! « 1 » ظاهر اين خبر به طور صريح و روشن دلالت مىكند بر اين كه گاهى از اوقات كرهء مريخ به كرهء ماه نزديك مىشود ، اين معنا جز با نظام هيئت جديد راست نيايد و اصلًا با اصول هيئت قديم سازش ندارد ، زيرا هيئت قديم هر يك از سيارات را كوبيده شده
هامش
( 1 ) . ريشهء داستان اين است كه حضرت على عليه السلام با سپاه خود به جنگ مىرفت و در بين راه ، در حدود كوفه يا مدائن ، يكى از دهقانان پارسى كه « سرسفيل » ناميده مىشد و در علم نجوم دستى داشت ، جلو آمده اظهار داشت : از حساب نجوم چنين برمىآيد كه شما در اين مسافرت ومبارزه روى پيروزى و غلبه نخواهيد ديد ! امام على عليه السلام كه استاد همهء اين امور بود ، « سرسفيل » را بدين كلام مخاطب ساخته و خواست به دو بفهماند كه اولًا ، چنين نيست كه من از اين فنون بىاطلاع باشم و ثانياً ، تو در اين مسئلهء به خصوص ، دچار اشتباه شدهاى . ( تفصيل داستان در بحارالانوار و ناسخ التواريخ و غيره موجود است . مراجعه شود ) . ( ف )