شموس را نشان مىدهد و الفاظ و مضامين آن ، موافق با خبر اول است و چند نكته هم اضافه دارد ! :
1 . اين كه فرمود : ما بين هر خورشيد تا خورشيد ديگر و هر ماه تا ماه ديگر ، چهل عالم و در بعضى نسخ چهل عام ( سال ) است و بنا بر هر دو تقدير ، تحقيق ظاهر اين جمله نه با هيئت جديد و نه با هيئت قديم - با هيچ كدام - راست نيايد و ناچار بايد پاى انديشه را از ورود در شرح آن بيرون كشيده و براى متفكران قرون آينده ذخيره نهاد تا حقايق پنهانى آن را كشف و در معرض استفادهء بشر بگذارند .
2 . تعبير از قمر ، به كلمهء « قرص » روشن است كه تعبيرى اعم است و شامل خورشيد و ماه و غير اينها مىشود .
3 . در صفت مخلوقات آفتاب و ماه فرمود : « آنها از آفرينش « آدم » آگاهى ندارند » و در شرح خبر اول امكان وجود موجودات زنده در شمس مرقوم شد - طبق نظريه « هرشل » و « اراگو » و ديگران - و نيز احتمال داديم كه مقصود از مخلوقات شمس ، « ملائكه » باشد .
نتيجه : خبر اخير تصريح به تعدد و كثرت شموس و اقمار و عوالم و آدميان در عالم هستى ، دارد چنان كه نظريه متأخرين است .
پس بنگريد و نگاه كنيد اى برادران ايمانى و وجدانى ، كه چهرهء زمين سپيد شده و بعد از مرور هزاران قرن ، وارد مرحلهء جوانى گشته و به سرمنزل ترقى و تكامل رسيده و مبادى و مبانى و ادواتى اختراع و توليد گرديده كه وسيلهء استنتاج انديشههاى نوينى شده و ملل غرب ، به واسطهء كشف حقايق فرق افتخار به فرقدان ساييده ! و مردم شرق در نتيجهء اخذ و نشر آن ، برخود همىبالند !
ببينيد چگونه اوصياى پيغمبر اسلام صلى الله عليه و آله ، اين حقايق را صريح و آشكار در ميان
اسلام و هيئت (فارسى) — صفحة 325
مساهمون: خسرو شاهى
ص٣٢٥