دو است و نور و حرارت را به وسيلهء اشعهء خود به سيارات مىرساند . اين كرهء عظيم مركب است از طبقات آتش و بخار ، هميشه در حالت جوشش و اشتعال است و مانند درياى بزرگى است از آتش كه هميشه امواج آتشينش در حال تلاطم است و گاهى ارتفاع امواج و طول زبانههاى آن به اندازهء پنجاه هزار فرسنگ مىرسد و گاهى زبانههاى آن كج و راست مىشود ، مثل شعلهء شمع در حالى كه باد بر آن بوزد !
هر گاه شعلههاى رنگارنگ آن كه زبانه مىكشد و شرارههايى كه به واسطهء اشتعال اجزاى كبريتى ( منيزيم ) و غيره از وى مىبارد ، به چشم درآيد مايهء بهت و حيرت خواهد شد !
تا امروز بيش از چهارده ماده از موادى كه در زمين ما يافت مىشود ، در كرهء خورشيد كشف كردهاند از قبيل : مس و آهن و غيره كه اين مقام جاى تفصيل آن نيست « 1 » و غرض بيان عقيدهء متأخرين است دربارهء شدت ناريت خورشيد و اين كه به فرمان خداوند آتش و نور هر دو را از خود در پهناى فضا منتشر ساخته و اشعهء گرم و روشن خود را به سياراتى كه در دامان عطوفت آن نشو و نما مىكنند ، مىرساند ، هر چند مستلزم اين باشد كه چندين برابر مقدار احتياج هر سيارهاى در فضا تلف شود و حتى گفتهاند : مقدار حرارتى كه از خورشيد به زمين ما مىرسد ، يك قسمت از 000 / 000 / 381 / 2 قسمت « ذرات ناريه » اى است كه خورشيد مىافشاند و بقيه در فضا تلف مىشود و يا به ساير سيارات و اقمار و شهابها و دنبالهدارها مىرسد .
* * *
اما شريعت اسلام
در هيچ يك از مقالات شرع اسلام اشعارى بر آراى پيشين نيست و برعكس
هامش
( 1 ) . پس از تأليف و چاپ الهيئة و الاسلام تا حدود چهل عنصر از عناصر زمينى در آفتاب ، به واسطهء اسپكتروسكوپكشف شده است ! ( خ )