از اين رو ، مانند بعضى از شرايع بر تكميل يك جنبه تنها قناعت نكرده است بر خلاف بعضى اديان مثل دين حضرت مسيح عليه السلام كه احكامش منحصر به تهذيب نفوس بوده يا دين حضرت موسى عليه السلام كه فقط وجههء سياست دنيوى را مورد نظر داشته است ، ولى پيغمبر درس نخواندهء ما صلى الله عليه و آله از هر جهت و به طور كلى ، دقايق حقايق را اعم از معنويات و ماديات ، بر عامهء مردم گوشزد كرده و ابواب تمام علوم را به زبان امناى گرامى خود ، به روى مردم گشوده ، به طورى كه بعد از وى ، نكاتى از حكمت و فلسفهء حقيقى در ميان مردم منتشر كردند كه در هر شهرى و دهرى ، پژوهندگان دانش و بينش را بهره وافى و بىنيازى بخشيده است .
اقوال پيشوايان دين اسلام به اندازهاى با كشفيات نوين مطابق و موافق است كه هرگاه اكتشافات مزبور ، مبنى بر ابزار و آلات جديد نبود ، تصور مىشد كه فلاسفهء جديد آرا و كشفيات خود را از كلام آنان اخذ و اقتباس كردهاند . و هر گاه در اخبار و آثار وارده ، تفحص و تتبع كنيد حتماً اين ادعا را تصديق خواهيد كرد .
براى مزيد بصيرت و مناسبت مقام ، شروع مىكنيم به شرح بعضى از مقالاتى كه در مباحث پنجگانهء مذكور ، در صدر مسئله ، وارد شده است .
مبحث اول : خورشيد و حرارت آن
آيا كرهء خورشيد همانطور كه سرچشمهء نور است ، منشأ حرارت نيز هست ؟
چنان كه در هيئت جديد ثابت شده است ؟ « 1 » يا آن كه ذاتاً فقط منبع نور است و داراى
هامش
( 1 ) . هيئت جديد مىگويد : درجهء حرارت در سطح كرهء خورشيد 6000 درجه و در مركز آن به 20 ميليون درجهمىرسد . البته تخمينهاى ديگرى نيز از طرف دانشمندان زده شده كه اينجا ، جاى نقل آنها نيست .
دربارهء نور خورشيد هم مىگويد : قدرت روشنايى خورشيد تقريباً در حدود 150000 شمع است ، يعنى سطحى مثلًا به اندازهء صفحهء اين كتاب از نور ستارهء روز به همان اندازه روشن مىشود كه نور 150000 شمع از فاصلهء يك متر بر آن بتابد ، بنابراين اگر بخواهيم جسمى به روشنى خورشيد ايجاد نماييم ، بايد در محلى كه خورشيد قرار دارد در حدود 000 / 000 / 000 / 000 / 000 / 000 / 000 / 000 / 000 / 3 يعنى 3000 كاترليون شمع روشن نماييم ! ( به كتاب از جهانهاى دور تأليف برونوبورگل ، چاپ تهران ، ص 227 رجوع شود ) . ( خ )