مسئلهء نهم : تحقيق در صفات خورشيد
پرسش نهم : كرهء خورشيد از جهت پنج صفت و خاصيت از زمانهاى دور ، موضوع بحث حكماى سلف بوده و آن صفات از اين قرار است :
1 . وزن ، 2 . حجم ، 3 . عدد ، 4 . توليد حرارت ، 5 . دوام و ابديت ، ما نيز در اين پنج چيز آنان را تصديق كرده و معتقد بوديم كه اين صفات با مفاد آثار شرع مطابق است ، ولى در عصر اخير كه با هيئت جديد مصادف شديم ، معلوم شد كه مسائل اين هيئت مخالف با نظريات پيشينيان است ، و با مبادى حس و براهين قوى ، بطلان هيئت و فلسفهء قديم را اعلام مىدارد . پس ببينيم آيا ممكن است در مسئلهء صفات خورشيد بين كشفيات جديد و بين ظواهر شرع اسلامى جمع كرد ؟ يا بايد ناچار مرتكب دور انداختن حديث و يا تأويل بشويم ؟
پاسخ : بر اهل خبره و اطلاع پوشيده نيست كه تكليف بيان علوم عقلى به ويژه رياضيات ، از وظايف عقل است نه شرع و هرگاه شرع هم در اين قسمتها نظريهاى داده باشد ، از راه فضل و لطف بوده نه اداى وظيفه !
و چون ديانت اسلامى پايان بخش همهء شرايع الهى است ، سياسات و احكامش بيشتر و وافىتر از همهء شرايع و نفوذش در تهذيب نفوس و تأثيرش در تنوير افكار ، كاملتر از همهء اديان مىباشد .