اسناد قوى از « اصبغ بن نباته » از حضرت على عليه السلام روايت شده كه فرمود : « خورشيد را 360 برج است كه هر برجى مثل جزيرهاى از جزاير عرب است و آفتاب ، هر روزى به يكى از آن بروج نزول مىكند » ! « 1 » اين خبر را در مجمع البحرين از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله روايت كرده است .
پيشينيان اين خبر را بر وضع هيئت قديم تفسير كرده و مىگفتند : مراد از برج ، درجهء دايره است - طبق معناى لغوى - نه برج به معناى اصطلاحى كه يك ششم نصف دايره باشد .
و دايره به 360 قسمت مساوى تقسيم مىشود و هر قسمت را يك درجه مىنامند و خورشيد در هر روزى در يكى از اين 360 درجه نازل مىشود ! تا دورهء ساليانهء آن تكميل گردد ! پس نسبت دادن نزول به خود خورشيد ، در حركت ساليانه دلالت اشعارى دارد بر اين كه خورشيد متحرك است .
مىگوييم : در متن خود همين خبر شواهدى هست كه به طور وضوح دليل بر بطلان تفسير مزبور است :
1 . در نزد پيشينيان هر درجهاى از درجات دايرهء خورشيد - چه مأخذ آن فلك شمس باشد و چه فلك البروج - چندين برابر كرهء زمين است ، پس چگونه راست مىآيد با اين بخش از خبر كه « هر برجى مثل جزيرهاى از جزاير عرب است ؟ » زيرا جزيرههاى جزيرة العرب ، به اندازهاى كوچك است كه نسبت به مجموع كرهء زمين قابل حس هم نيست ، پس چطور هر يك از درجات فلك كه چندين برابر زمين است با جزيرهاى بدان كوچكى مطابق خواهد بود ؟ كمى دقت كنيد !
2 . شاهد ديگر : خورشيد هميشه روزى يك درجه فقط سير نمىكند ، بلكه سير آن
هامش
( 1 ) . متن خبر : إنّ للشمسِ ثلاثمائةٍ و ستّينَ برجاً ، كلّ بُرجٍ منها مثلُ جَزيرةٍ من جَزائِر العَربِ ، فتَنزِلُ كلَّ يومٍ على بُرجٍمِنها . ( خ )