به طورى كه بارندگىهاى بزرگ موافق با كلفهاى بزرگ و بارانهاى كم ، مقارن با كلفهاى كوچك است ، چنان كه « فانديك » به اين موضوع تصريح كرده است .
در كتاب مختصر الهيئه تأليف « واليزا آفرت » از « هرشل » نقل شده است :
« كلف خورشيد در فصول چهارگانهء كرهء زمين ، از جهت فراوانى نعمت يا قحطى مؤثر است و در اقاليم استوايى ، زيادتى مدت روبهرويى زمين با كلفهاى خورشيدى ، موافق با بارندگىهاى زياد است و حتى اين امر در گرما و سرما نيز دخالت دارد و همچنين در بسيارى از اوضاع و احوال زمين داراى تأثيرات مهمى است » .
البته به عقيدهء من اين امر ، در سرما و گرما ، به ويژه در مناطق استوايى ، تأثير فراوان دارد ، بنابراين ، چرا جاى تعجب باشد كه مقصود از تسخير خورشيد در آيهء مزبور ، حركت وضعى - محورى آن باشد كه داراى اين همه تأثيرات و منافع و منشأ نعمت و باعث منّتهاى عظيم است ؟
به زودى در مقالهء ششم از مبحث اول از مسئلهء صفات خورشيد معلوم خواهد شد كه در روى خورشيد هم بارانهايى مىبارد ! چنان كه به روى زمين ما واقع مىشود ! و خواهيم گفت كه بارانهاى خورشيدى ، چه تأثيراتى در زمين ما دارند ؟ پس آنها نيز از فوايد تسخير خورشيد به معناى « تحريك وضعى » آن خواهد بود ، همانطور كه ما در تفسير آيه قائل شديم .
اسلام و هيئت (فارسى) — صفحة 271
مساهمون: خسرو شاهى
ص٢٧١