هفتگانه است چنان كه در هيئت جديد مقرر است .
پس چه مانعى دارد كه ما اين تطبيق را اختيار كرده ظواهر را بر آن حمل كنيم ؟ با اين كه ثمرات بسيارى هم دارد مثل شرح اخبار مشكل و حل معضلات آيات متشابه و مثل اثبات نبوت نبى امّى صلى الله عليه و آله كه ترجمان رأى فلاسفهء قديم نموده ، بلكه در علوم و عقايد با آنان مخالفت ورزيده و از تصديق آنان نهى نموده است و بالأخره اظهار صدق و حقانيت شريعت اسلامى در عالم و اثبات تقدم اين شريعت بر فلاسفهء جديد در اخبار از اين حقايق و اسرار و بيان اين امور كه ابصار و بصاير از احساس آن قاصر و عقول و مشاعر از درك آن عاجز و فاتر است .
پس چقدر بايد افسوس خورد بر آنچه از آثار اسلام و اقوال حجج گرامى عليه السلام كهنه و متروك شده و از بين رفته است ؟ !
چه بسيار احاديث و آثارى كه در اين باب وارد شده و حافظان و راويان آن را مهمل گذاشته و چون از عقول آنان دور بوده اصلًا آنها را نقل هم نكردهاند و از شدت دورى مردم آن دوران از امثال اين مضامين راويان حاملان اخبار ، آنها را از ترس حملهء جاهل بر ناقائل تا قائل ، اظهار نكردهاند . و با همه اينها از چشمههاى اين اخبار و ابرهاى رحمت اين آثار رشحاتى ريزش كرده و مىكند كه باغستانهاى علوم و فنون را سيراب و شاداب و خرم مىدارد و منت خدا و اولياى خدا راست .
* * * . . . بدين ترتيب جلد اول از كتاب اسلام و هيئت به دست و قلم مؤلفش « سيد محمد على هبة الدين شهرستانى » در « نجف اشرف » پايان يافت و به يارى خدا پس از آن جلد دوم در مسئلهء « مركزيت خورشيد » آغاز خواهد شد « 1 » .
هامش
( 1 ) . ترجمه اضافات و اصلاح ترجمه جلد اول ، از روى متن عربى - چاپ دوم - در تاريخ 30 ربيعالاول 1383 ه . ق در تبريز پايان يافت . . . و به يارى خدا ، تجديد ترجمه آن ، در سال 1379 ه ش . - 1421 ه . ق . در قم و تهران انجام گرفت به اميد آنكه خداوند توفيق تجديد ترجمه جلد دوم را نيز عنايت فرمايد . ( خ )