آسمانى تا آسمان ديگر 500 سال راه است .
5 . قتاده دربارهء « فَسَوّيهُنَّ سَبْعَ سَمواتٍ » مىگويد : هر كدام بالاى آن ديگرى است ميان دو آسمان ، مسير پانصد سال راه است .
6 . در كتاب دايرة المعارف « 1 » ذيل كلمهء « سماء » از « ابو هريره » روايت شده است :
روزى حضرت رسول صلى الله عليه و آله بر اصحاب خود وارد شد و آنها را متفكر يافت . فرمود :
دربارهء چه چيزى فكر مىكنيد ؟ گفتند : دربارهء خالق . فرمود : در خلق فكر كنيد نه در خالق ، زيرا فكر خلق بر خالق احاطه نمىيابد . فكر كنيد در اين كه خدا هفت آسمان و هفت زمين آفريد كه زير هر زمينى 500 سال راه و ما بين آسمان و زمين و زير هر آسمان و ما بين هر دو آسمانى 500 سال راه است و در آسمان هفتم دريايى است كه عمق آن به اندازهء همهء اين مسافتهاست و . . . « 2 » .
هر گاه جستوجو كنى ! بر حسب ظاهر ترتيبى نخواهى يافت كه همهء اين ظواهر با آن منطبق گردد جز ترتيب كه ما اختيار نموديم ، زيرا مقصود از دريايى كه فرموده در آسمان هفتم است ، همان چيزى است كه ما در مسئلهء تعداد زمينها در شرح « درياهاى هفتگانه » ذكر نموده و گفتيم : فضاى مملو از جوهر مواج اثيرى ، شبيهترين چيزى به درياى مواجى است كه ماهيان خرد و كلان در آن شناور باشند . پس هر گاه آن دريا را بر حسب مجارى سيارات ، قسمت قسمت منظور كنيم ، هفت درياست و چون همهء آن را يك چيز فرض كنيم يك دريا خواهد بود كه عمقش به اندازهء مسافتهاى آسمانها و زمينها باشد .
هامش
( 1 ) . مراد دايرة المعارف بطرس بستانى است كه سال وفاتش در جدولى وفيات اين كتاب نوشته شده است . ( س )
( 2 ) . متن حديث : عن أبي هُرَيْرَةٍ : « قال : خَرَجَ رَسولُ اللَّهِ صلى الله عليه و آله عَلى أصحابِه و هُمْ يَتَفَكَّرونَ فقال : فيمَ أنتُمِ ؟ فقالوا : نَتَفَكّرُ في الخالقِ . فقال صلى الله عليه و آله لهم : تَفَكَّروا في الخَلقِ و لا تَفَكَّروا في الخالِقِ فإنّه لا تُحيطُ به الفِكرةُ . تَفَكَّروا في أنّ اللَّهَ تعالى خَلَقَ السَمواتِ سَبعاً و الأرضينَ سَبعاً و تحتَ كلِّ أرضٍ خمسمائةِ عامٍ ، و بينَ السماءٍ و الأرضِ خمسمائةِ عامٍ و تحتَ كلِّ سَماءٍ خمسمائةِ عامٍ ، و ما بينَ كلِّ سمائَيْنِ خمسمائةِ عامٍ ، و في السماءِ السابعةِ بَحرٌ عُمُقه مَثلُ ذلك كُلِّه و . . . » .