خدا زمينى سفيد آفريد كه سى برابر دنيا ، و گردش خورشيد در آن سى روز است ، از مخلوقات بسيارى دارد .
3 . روايت بحارالانوار و بصائر الدرجات از حضرت صادق عليه السلام كه فرمود :
إنَّ من وراءِ أرضِكُم هذه أرضاً بَيْضاءَ ضوؤُها منّا . فيها خَلْقٌ يَعبُدونَ اللَّهَ تعالى و لايُشرِكون بِه شيئاً ؛
در عقب اين زمين شما زمينى سفيد است كه روشنايى آن از ماست . و در آن مخلوقاتى است كه خدا را مىپرستند و چيزى را شريك خدا نمىسازند .
مىگوييم : اين اخبار در صدد اعلام وجود زمين سيارى است كه مجهول و نامعلوم است ولى مضمون اخبار مزبور قابل حمل بر ارادهء سيارهء فلكان هم هست ، به شرط آن كه بتوانيم چارهء جملهء « مثل الدنيا ثلاثون مرّة » را بنماييم ! زيرا ظاهر اين جمله اين است كه آن زمين ، سى برابر كرهء زمين ماست و حال آن كه معروف در اندازهء كرهء فلكان اين است كه خيلى از زمين ما كوچكتر است ، مگر بگوييم در اين « تحديد » دچار اشتباه شدهاند ، چنان كه بعضى هم اعتذار جستهاند كه ما چون قمر و ساير توابع براى فلكان را نديدهايم ، قدر و اندازه و بعد مسافت آن را نمىدانيم و نيز بنابراين كه زمين مذكور در اخبار مزبور را حمل بر كرهء فلكان نماييم ، جملهء « و مسير الشمس فيها ثلاثون يوماً » هم محتاج به تصرف و توجيه ديگرى خواهد بود « 1 » .
در هر حال ، چنان كه اشاره شد اين اخبار قابل حمل بر اين هم هست زمين سيار ديگرى غير از فلكان و نپتون در داخل نظام شمسى ما وجود دارد ، اگر چه تاكنون اكتشاف آن انتشار نيافته است . و وجه قبول اين حمل آن است كه هيچ كس از دانشمندان هيئت قديم و جديد ، قائل به اين نيستند كه وجود سيارهء ديگرى غير از
هامش
( 1 ) . زيرا مطابق تحقيقى كه نموديم گردش ساليانهء فلكان بيست شبانه روز يا چهل روز است و با عدد سى هيچ گونه سازشى ندارد . ( ف )