سياراتى كه در آن قرون ، قابل رؤيت نبوده است . پس چون فقط اين زمينهاى هفتگانه در آن زمان قابل رؤيت بوده شارع مقدس هم در كلمات خود فقط آنها را ذكر نموده است و چون فلكان و نپتون و امثال آن امكان رؤيت نداشتند در كلمات عام خود كه براى عموم بيان مىنموده است ، توجهى به ذكر آن ننموده و فقط به طور اشاره ، خاطر نشان خواص اصحاب خود نموده است ، چنان كه به زودى شرح داده خواهد شد .
و اما ذكر آسمانهاى هفتگانه دراخبار و آثار ، به ملاحظهء تعداد زمينهاست كه شرع مقدس ما ، براى هر زمينى آسمانى مخصوص به آن قائل شده است . علاوه بر توجيه مزبور ، در اين مقام احتمال ديگرى هم هست و آن اين كه بنا بر تحقيقات و بررسىهايى كه بعداً خواهيم نمود ، آسمان هر زمينى عبارت از كرهء بخارى است كه محيط بر اطراف آن زمين است و كرهء بخار پيدا نمىشود مگر به وجود دو شرط : يكى حرارت و اجزاى آتشين و ديگرى رطوبت و اجزاى آبى ! و وجود اين دو شرط در سيارات هفتگانهاى كه ديده مىشوند مورد احتمال قوى است و از اين جهت اهل فن مدعى هستند كه كرهء بخار فقط در سيارات مزبور رؤيت شده است و بعد از اين ، در مسئلهء دوازدهم تصريحات آنان را كه مربوط بدين مقام است ، ذكر خواهيم نمود .
و اما دو سيارهء قابل رؤيت - فلكان و نپتون - خيلى بعيد است كه اين دو شرط هر دو در هر يك از آنها موجود باشد . براى اين كه كرهء فلكان آن قدر به خورشيد نزديك است كه از فرط حرارت خورشيد عادتاً رطوبتى در آن باقى نخواهد ماند تا بخار از آن توليد شود . همچنان كه نپتون به علت دورى زياد از خورشيد ، حرارتى در آن نيست تا از رطوبت ، بخار توليد شود ، زيرا طبق تقدير و تخمين اهل فن ، حرارت خورشيد در كرهء نپتون نهصد بار كمتر از حرارت آن در زمين ماست . بايد دانست كه مراتب مزبور ، از روى تقريب ظن و گمان است ، نه مبتنى بر مبادى علمى و يقينى و خدا به آنچه خود آفريده داناتر است .
اسلام و هيئت (فارسى) — صفحة 207
مساهمون: خسرو شاهى
ص٢٠٧