-
هامش
- تنورههاى غبار زمانى شكل مىگيرند كه خاك در اثر گرماى روز گرم شده و در نتيجه ، هوايى كه نزديك سطح قرار گرفته نيز گرم شده است . هنگامى كه اين هواى گرم شده بالا مىرود ، شروع به چرخش مىكند ، روى سطح مريخ به حركت درمىآيد و خاكهاى نرم را با خود بلند مىكند . در زمين ، تنورههاى غبار معمولًا تنها چند دقيقه به حركت خود ادامه مىدهند ؛ احتمالًا چنين چيزى در مورد مريخ هم صدق مىكند .
از سال 1997 م . دانشمندان در پى يافتن توضيح براى تصاويرى بودند كه ام . جى . اس . ارسال كرده بود و خطوط تيره و چرخانى را روى سطح مريخ نشان مىداد . اما در دسامبر 1999 ميلادى ، ام . جى . اس . توانست از يك تنورهء غبار در هنگام حركت عكس بگيرد ، و به اين ترتيب اولين دليل محكم بر وجود آنها را به دانشمندان ارائه كند .
دانشمندان معتقدند كه با كمك اين فرآيند ، مىتوان علت تيرهشدن سطح مريخ در بهار و تابستان را نيز تا حدودى توضيح داد ، با اين حال تنورههاى غبار اغلب عرضهاى جغرافيايى ميانى تشكيل مىشوند .
چندين دهه است كه دانشمندان مىدانند بادها سطح مريخ را تغيير مىدهند ، اما ام . جى . اس . نوارهاى تيرهء ديگرى را نيز نشان داده است كه اكنون آنها را نتيجهء زمين لغزههاى جديد مىدانند . نيروى گرانش ، ماسه و خاكهاى نرم را در شيب گودالها به پايين مىراند .
توانايى عكسبردارى از چندين زمين لغزه در طول يك سال ، به دانشمندان اين امكان را داده است كه دريابند قسمتهاى شيبدار مريخ با چه آهنگى شيب خود را از دست مىدهند . دانشمندان با دانستن مدت زمانى كه طول مىكشد تا اين فرآيند ، سطح مريخ را تغيير دهد ، چيزهاى بيشترى را دربارهء شكل كنونى سطح آن خواهند فهميد .
رودهاى زير زمينى :
تصاوير ام . جى . اس . همچنان جزييات بيشترى را دربارهء آنچه كه زير طرح سيارهء سرخ مىگذرد ، براى ما آشكار ساخته است . با استفاده از دو دستگاه كه روى ام . جى . اس . نصب شده است و يكى اندازهگيرىهاى گرانشى و ديگرى اندازهگيرىهاى توپوگرافى را انجام مىدهد ، تصوير كاملى از داخل مريخ به دست آمده است .
با تركيب اطلاعات به دست آمده از اين دو دستگاه ، دانشمندان توانستهاند ضخامت پوستهء مريخ را در نقاط مختلف آن تعيين كنند .
رابطهء پوسته يك سياره با توپوگرافى و گرانش آن ، پيچيده است ؛ اما در نهايت به ناحيهاى مربوط است كه در زمينشناسى آن را « موهو » مىنامند . اين ناحيه به افتخار آندريا موهورو ويچيك (Andriya Mohorovichic) ، زلزلهشناس اهل كرواسى ، كه اولين بار آن را شرح داد ، به اين نام خوانده مىشود . موهو ناحيهاى است كه در آن ، پوسته و جُبّه به يكديگر مىرسند . دانشمندان با تعيين ضخامت پوسته و توليد نقشهء موهو ، در حال به دست آوردن دركى بهتر از ساختار درونى مريخ هستند .
دانشمندان با محاسبات خود دريافتهاند كه در زير قسمتهاى مرتفع قطب جنوب ، ضخامت پوسته حدود 80 -