-
هامش
- « تصاوير جديدى كه « نقشهبردار سرتاسرى مريخ » ( ام . جى . اس . ) با كيفيت بالا از دو كلاهك يخى مريخ گرفته است ، تفاوتهاى قابل توجهى را ميان اين دو ناحيه آشكار ساخته است . عقيده بر اين است كه اين تفاوت ، به اين دليل به وجود آمده است كه دو قطب مريخ براى هزاران و يا شايد حتى ميليونها سال ، از شرايط آب و هوايى و تاريخچهء تكاملى متفاوتى برخوردار بودهاند .
كلاهك شمالى ، سطحى نسبتاً يكنواخت و پر از حفرههاى متعدد است . حفرههاى موجود در اين بخش بسيار نزديكتر از حفرههاى كلاهك جنوبى به يكديگر هستند .
بر اساس طول سايههايى كه در آنها شكل مىگيرد ، عمق اين حفرهها را كمتر از 2 متر تخمين زدهاند . دانشمندان گمان مىكنند كه بخش اعظم كلاهك قطب شمال مريخ از يخ آب تشكيل شده و دماى آن در تابستان ، معمولًا نزديك دماى انجماد آب است . در حقيقت ، كاوشگر وايكينگ در دههء 1970 م . وجود بخار آب را كه هنگام تابستان از كلاهك به هوا برمىخاست ، تأييد كرده بود .
در كلاهك جنوبى ، حفرهها ، فرورفتگىهاى دراز و باريك و قسمتهاى تخت و مرتفع بزرگترى وجود دارد . و قسمتهاى تخت و مرتفع كه بين گودالها قرار دارند ، حدود 4 متر ارتفاع دارند و ممكن است از دى اكسيد كربن جامد ساخته شده باشند . يكى از علل جامد بودن دى اكسيد كربن ، اين است كه دماى قطب جنوب مريخ ، حتى در تابستان ، آن قدر كم است كه از ذوب شدن آن جلوگيرى مىكند . علاوه بر اين ، كلاهك جنوبى 6 كيلومتر بلندتر از كلاهك شمالى است و چنين چيزى مىتواند باعث تشكيل مقدار بيشترى يخ دىاكسيدكربن در زمستان مريخ گردد .
دانشمندان اميدوارند كه بتوانند با مرتبط كردن زمينشناسى به آب و هوا ، دريابند كه چه عاملى تغييرات آب و هوايى مريخ را كنترل مىكند ، آيا اين سياره هيچگاه آب و هوايى داشته است كه براى پرورش حيات مناسب باشد ، و اگر نداشته است علت آن چه بوده است ؟
كاوشگر ام . جى . اس . همچنين تصاويرى از « تنورههاى غبار » و لغزشهاى زمين را ، در حالى كه مشغول تغيير دادن سطح مريخ بودهاند ، ارسال كرده است . اين تصاوير به دانشمندان سرنخهاى بيشترى مىدهد تا دريابند كه چگونه طبيعت نشانههاى خود را روى سطح مريخ باقى مىگذارد .
تنورههاى غبار ستونهاى كوچكى از هوا هستند كه تا حدودى شبيه تورنادوهاى زمينىاند .
آنها روى سطح مريخ حركت مىكنند و نوارهاى تيرهاى را به جا مىگذارند كه وجود آنها تاكنون براى دانشمندان به صورت يك معما باقى مانده بود . -