محسوس كه بسيار از يكديگر دورند ، نيك منطبق است و به زودى اخبارى را كه مناسب و موافق با اين ترتيب است ، در مسئلهء « ترتيب آسمانها » ذكر خواهيم نمود .
و هرگاه به اواخر آن مسئله مراجعه كنيم اخبارى خواهيم ديد كه با اسناد متواتر ، صريح در اين است كه از زمينى تا زمين تا زمين ديگر پانصد سال راه است . به تقريب آن كه هرگاه چهارپايى فرض كنيم كه ساعتى يك فرسنگ راه طى كند - چنان كه از صدر اسلام تاكنون كميّت مسافت بدين اصطلاح بيان شده - مجموع سير آن در پانصد سال ، بيش از شانزده ميليون مايل خواهد بود و اين تحديد مسافت ، به طور مسلم نزديك به تحديداتى است كه متأخرين در موضوع مسافتهاى موجود بين كرات دارند و به هيچ وجه با مبانى پيشينيان راست نيايد ! .
گفتار دوم : خبرى است كه جماعتى از حضرت رضا عليه السلام نقل كردهاند كه در جواب مسئلهء ترتيب آسمانها و زمينهاى هفتگانه فرمود : « اين كه ما بر روى آنيم « ارض دنيا » است و « آسمان دنيا » چون قبهاى ، بالاى آن است ! و زمين دوم بالاى آسمان دنياست و آسمان دوم چون قبهاى بالاى زمين دوم است . و زمين سوم بالاى آسمان دوم و آسمان سوم چون قبهاى بالاى زمين سوم است » « 1 » و هكذا تا آخر ، كه تمام آن را در مسئلهء ترتيب زمينها و آسمانها ذكر نموده و سند و متن آن را شرح خواهيم داد و با شواهد معتبر ، آن را با نظام هيئت جديد تطبيق خواهيم نمود .
و اين خود خبرى است بزرگ و حجتى است درخشان ، براى راهنمايى آنانى كه در دين و مذهب با ما مخالفت دارند ! پس فكر سليم خود را در آن به كار اندازيد تا شما را
هامش
( 1 ) . علامهء بزرگ كاشف الغطاء در چاپ اول كتاب الارض و التربة الحسينيه ، ص 123 در مورد « زمينهاى هفتگانه » پس از اشاره به اقوال مفسران و فقها مىنويسد : « ولى بهتر آن است كه بگوييم مقصود از اين ، طبقات مختلف زمين است ، زيرا چنان كه دانشمندان طبقات الارض ( ژئولوژى يا زمينشناسى ) مىگويند زمين از طبقات گوناگون : خاك ، معدن ، دود و بخار ، آتش و قسمت قشر سرد شده آن تشكيل يافته است . » آن مرحوم سپس در صفحهء 124 مضمون اين خبر را بهترين و صحيحترين وجه براى مسئلهء زمينهاى هفتگانه مىداند . ( خ )