تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اسلام و هيئت (فارسى) — صفحة 170

مساهمون:

ص١٧٠
پاسخ : بنا بر اطلاعاتى كه از آراى پيشينيان به ما رسيده ، حكماى قديم از تعداد زمين‌ها ذكرى نكرده‌اند ، حتى آنها كه قائل به حركت زمين بوده‌اند و عدهء بسيارى از فلاسفهء سابق ، دلايلى بر محال بودن وجود زمينى در فضاغير از زمين ما ، اقامه كرده‌اند و علت عمده‌اى كه آنان را بر اين جهل اغرا كرده اين بوده كه حواس ظاهرى حكم مىكند كه غير از زمين ما ، زمين ديگرى نباشد و از همين جا بود كه آنان معتقد بودند « سيارات و ثوابت » همه اجرامى هستند از جنس جوهر فلك و هيچ چيز از اشيايى كه در زمين موجود است ( از عنصريات و حوادث ) در آنهايافت نشود ! - چنان كه در كتاب‌هاى خود به تفصيل بيان كرده‌اند . شيخ الرئيس ابن سينا در كتاب شفاء نظريه به كثرت زمين‌ها را از حكماى قديم فارس نقل كرده و شاعر كامل « ابو محمد » مشهور به نظامى متوفاى سال 570 هجرى نيز از آنان مطلبى حكايت كرده كه با نظريه جديد تطابق دارد و با ترتيب مستفاد از احاديث كاملًا منطبق است و آن شعرى است كه مشار اليه به فارسى گفته است :
شنيدستم كه هر كوكب جهانى است * جداگانه زمين و آسمانى است
ولى فلاسفهء غرب در قرن دهم هجرى به كلى آراى متقدمين را - زمين را يكى مىدانسته‌اند - طرد كرده و رد نمودند و اين در نتيجهء پيدايش آلات و ابزار بزرگ‌كن ( ميكروسكوپ ) و نزديك‌كن ( تلسكوپ ) بود كه با تمهيدات « گاليله » فيلسوف ايتاليايى ، متوفاى سال 1642 م . و ديگران اختراع شد . هم‌چنين ساير ادوات و آلات دقيق كامل ، كه امرا و اغنيا از راه تربيت و تشويق فكر بشرى ، گران‌مايه‌ترين اموال و حتى جان‌هاى خود را بذل ، و دانشمندان زيرك عمر عزيز و همت بزرگ خود را صرف نمودند تا به اوج كمال علوم رسيده و به كشف نفايس حقايق به ويژه در علم نجوم موفق گرديدند و يك‌باره پرده از روى آنچه دست پيشينيان از آن كوتاه بود برداشتند و اين دست كوتاهى پيشينيان ، فقط به علت ضعف مبانى آنان بود نه اين كه