مىشود و نيز نگاه دارد تعادل آنها را كه از تعارض جاذبهها و دافعهها عارض آن مىشود و اين خود دليلى است روشن بر كثرت حركاتى كه در اين كره ! وجود دارد .
حركتهاى زمين
دانشمندان قرن ما براى كرهء زمين حركتهاى بسيارى قائل شدهاند كه مشهورترين از آنها ، پنج حركت است . « فيلكس ورنه » فرانسوى تا يازده حركت براى زمين نوشته و در مورد « المقتطف » آمده كه زمين 12 حركت دارد « 1 » و « كاميل فلاماريون » منجم مشهور فرانسه ، حركات زمين را تا چهارده رسانيده ولى ما فقط هشت حركت از آنها را انتخاب نموده و مىنگاريم :
1 . حركت محورى شبانه روزى كه درجاى خود بر وفق دايرهء استوايى از مغرب به مشرق گردش مىنمايد و بدين سبب ديده مىشود قرص خورشيد به عكس اين ، از مشرق به مغرب مىگردد و اين گونه حركت را حركت وضعى ، استوايى ، يا روزانه مىنامند و مدت اين دور به دقت 23 ساعت و 85 دقيقه و 49 ثانيه است و به الحاق جزيى از حركات سالانه با اين حركت 24 ساعت تكميل مىشود و مجموع اين دو حركت در 24 ساعت تمام خواهد بود .
2 . حركت ساليانه و انتقالى زمين است به دور مركز خورشيد و بر وفق منطقة البروج در ضمن يك دايرهء بيضى . و مدت اين دوره 365 روز و 6 ساعت و 8 دقيقه و 38 ثانيه است و با اين حركت ماههاى دوازدهگانه جلالى ، برجى ، رومى و فرنگى حاصل مىشود و ابتداى آن از اول برج حمل و روز « نوروز » است و چون محور زمين ، كه اساس حركت نخستين بود ، از قطبين دايرهء منطقة البروج كه اساس اين حركت است ، تقريباً به مقدار بيست و سه درجه و نصف منحرف است ، لذا به
هامش
( 1 ) . مجله المقتطف ، سال 1901 م . سپتامبر ، ص 863 .