هواپيما و بالاخره متحرك حقيقى ، در همه گاز است و بس و نظاير امثال اين بسيار و آشكار است .
و چون در نظر شرع عدد سيارات با زمين هفت است - چنان كه در مسئلهء انحصار هفت زمين خواهيم گفت - از اين جهت امام عليه السلام فرمود : « و هي سبعة أفلاك » و مقصود از آن ، مدارات هفت گانهء فرضى و هفت زمين است كه به دور هم مىچرخند و زمين ما از جملهء آنهاست و اين روايت مخالف هيئت قديم است از جهت آن كه عدد افلاك را هفت دانسته در صورتى كه به عقيدهء پيشينيان عدد افلاك بزرگ نُه است نه هفت ، و افلاك كوچك خيلى بيش از اينهاست . پس ظاهر اين خبر بزرگ جز با قول به حركت زمين و بودن آن از جملهء سيارات هفت گانه ، كه در لسان شرع وارد است تطبيق نمىكند ، - چنان كه در مسئلهء پنجم خواهد آمد - و نيز از اين خبر فهميده مىشود كه افلاك عبارت از مدار سيارات و حركت افلاك به اعتبار حركت اجرام است .
* * * نكته : اين كه در خبر مزبور بعد از ذكر حركت زمين ، اشاره به انقلاب زمانها و اختلاف اوقات نموده ، براى آن است كه اين انقلاب و اختلاف از فروع حركت شبانهروزى و ساليانهء زمين است ، زيرا كه انقلاب طبيعت أزمان از بهار به تابستان و از پاييز به زمستان ، فرع بر حركت ساليانهء زمين است و همچنين اختلاف ظواهر ازمان مثل قياس فصول از صبح به ظهر و از ظهر به عصر و از شب به سحر ، فرع حركت شبانهروزى كره است . پس در اين خبر شريف ، در ترتيب ذكرى با ترتيب خارجى ، كاملًا توافق به عمل آمده است .
خبر دوم : در باب حج از كتاب كافى و وافى و در جلد 12 و 14 بحارالانوار و غيره از حضرت صادق عليه السلام است كه فرمود :
إنّ اللَّه عز وجل دحى الأرض من تحت الكعبة إلى منى ثم دحيها من منى إلى عرفات ثم دحيها من عرفات إلى منى . . . ؛
اسلام و هيئت (فارسى) — صفحة 156
مساهمون: خسرو شاهى
ص١٥٦