« الَّذِى جَعَلَ لَكُمُ الأَرضَ مَهْداً » « 1 » ؛
آن كسى كه زمين را براى شما گاهواره قرار داده .
چه گاهواره در عرف و لغت خوابگاهى است كه از چوب و امثال آن براى كودك شيرخوار ساخته مىشود كه به واسطهء حركت همواره و ملايمى كه دارد ، كودك با كمال استراحت در آن به خواب مىرود ؟
پس اين كه قرآن كريم زمين ما را به گاهواره تشبيه نموده ، بسى رواست ، از آن رو كه خداى مهربان آن را براى بندگان خود گاهوارهاى قرار داده كه در آن استراحت كنند و رشد و پرورش يابند .
همچنان كه گاهواره در عين سرعت حركت هموار و بدون تكان و اضطراب است ، حركت زمين نيز در فضا آسان و ملايم و خالى از تكان و لرزش و براى آسايش كودكان خاكى سازگار و مناسب است و همچنان كه جنبش گهواره براى پرورش و نمو كودك مطلوب است ، حركات شبانه روزى و سالى و ميلى زمين نيز مايهء تربيت و رشد گياهان و موجودات جهان هستى است ؛ به ويژه كه اين آيهء در مقام استدلال بر برانگيختگى و معاد است و برگشت زمين در حركت دورانى ، خود شاهد خوبى بر امكان برگشت انسان بعد از وجود نخستين خود ، تواند بود .
پس شارع مقدس اسلام در ده قرن پيش از اين ، با نيكوترين وجه تشبيه حركت زمين را به عموم عالميان گوشزد و اعلان فرموده است ، منتها جهل و يا استبداد علمى ، مردم را از فهم و ادراك آن باز داشته است .
كسى كه او را نباشد چشم سالم دور نبود گر * دمد خورشيد و در دل باز باشد شبهه از روزش « 2 »
هامش
( 1 ) . در سوره طه اول آيه پنجاه و سيم و در سورهء زخرف اول آيهء دهم است . ( س )
( 2 ) .« إذا لم يكن للمرء عين صحيحة * فلاغرو أن يرتاب و الصبح مسفر ». ( س )