حقايقى كه در آن زمان به كلى اظهار آن داراى غرابت و مخالفت با عقايد عامهء مردم بود « 1 » .
با اين حال اين شرع مقدس عاقلانه با امت خود رفتار كرده و اين حقايق را در به دو بعثت ، به طور كنايه و اشاره گوشزد مىكرد ، تا هنگامى كه كم كم افق افكار از انوار علم و معرفت روشن گرديد ، همان كنايات و اشارات را براى خواص توضيح داده به طور روشن و آشكار بيان نمود .
اكنون مىپردازيم به ذكر آنچه از ظواهر كتاب و سنت اشعار يا تصريح به حركت زمين دارد اما از قرآن مجيد چندين آيه است :
آيهء اول : در سورهء نازعات مىفرمايد : « وَالأَرْضَ بَعْدَ ذ لِك دَحاها * أَخْرَجَ مِنْها ماءَها وَمَرْعاها * وَالجِبالَ أَرْساها » « 2 » علامهء كامل « سيد محمد حسين مرعشى شهرستانى » متوفاى سال 1315 ه . ق . در سال 1313 ه . ق . رسالهاى « 3 » دربارهء حركت زمين منتشر نمود و در آن رساله به طور اشاره در موضوع دلالت اين آيه بر حركت زمين تذكرى داده است كه ما لازم دانستيم در اين جا به شرح آن تذكر مبادرت نماييم و بگوييم : - مسئلهء « دحو الارض » در كلام شريعت ، از لحاظ لفظ و معنا امر متواترى است و اختلافى كه هست در حقيقت آن و ناشى از اختلاف و در معناى « دحو » است .
به طور كلى مسلمانها تا امروز لفظ « دحو » را به معناى بسط و گسترش گرفته و هرچه بدين لفظ در لسان شريعت وارد شده به همين معنا تفسير مىكردند ، ولى ما پس از رجوع به كتب لغت عرب و مواضع استعمال اين لفظ و مشتقات آن ، مىبينيم كه
هامش
( 1 ) . و از اين روست كه در حديث نبوى صلى الله عليه و آله است : ما گروه پيغمبران مأموريم به گفتوگو كردن با مردم به اندازهء عقل آنها . ( س )
( 2 ) . نازعات ، آيه 31 : از پس اين زمين را « دَحو » كرده و آب و چراگاه از آن بيرون آورده و كوهها را محكم كردهاست . ( خ )
( 3 ) . به نام « موائد » كه در حيات آن شادروان ، به زبان عربى چاپ شده است . ( س )