مسئلهء دوم : پايه و پيكرهء زمين
سؤال : چنان كه هميشه معتقد بوده و هستيم ، دين اسلام كاملترين و بهترين شرايع است و هيچ آيينى مانند اين دين از خرافات و عقايد باطل دور نبوده و از اين روست كه احكام آن در گوش خرد به نيكوترين وجهى تلقى و پذيرفته شده است ، ولى با اين حال ، مىبينيم بعضى مطالبى را به دين و شريعت نسبت مىدهند كه به كلى بر خلاف حس و عقل است . از آن جمله به طورى كه تاكنون معروف بوده ، اين است كه شريعت اسلام ، كرهء زمين را مسطح و هموار مىداند ، در صورتى كه امروز همگى دانشمندان با دلايل علمى ثابت كردهاند كه شكل زمين كروى است ، پس با آن حسن عقيدهاى كه ما نسبت به اين دين داريم ، اين اشكال مهم را چگونه حل كنيم ؟
پاسخ : بديهى است كه اگر با نگاه سطحى بر زمين بنگريم ، آن را از هر سو پهن و هموار و مسطح خواهيم ديد و شناختن شكل حقيقى آن ، بر صاحبان افكار ساده و سطحى بسى دشوار است و آلات و ابزارى هم كه امروزه اختراع شده در زمان پيش وجود نداشته و از اين رو ، پى بردن به حقيقت امر از محالات بوده و فقط هر فرقه و گروهى موافق اصول حدسى خود ، در اين باب عقيدهاى را اتخاذ نمودهاند ! و آنچه از اين عقايد به دست آمده ، به قرار زير است :
1 . عقيده « انكسيمانوس » كه پنداشته زمين مانند تختهاى ، از سرب بر روى آب