در اين فضاى وسيع ، در مدار معينى حركت مىكند كه درست با مدار جرم مقابل خود مباين و مخالف است و اين گردش با نظم مخصوصى است كه ناموس جاذبيت ، با قدرت الهى به آن نظم بخشيده است ، چنان كه امام على عليه السلام در وصف آسمانها مىفرمايد : « و وشج بينها و بين أزواجها » ، « و شج » به معناى وجود الفت و قرابت است و « ازواج » استعارهاى است در معناى امثال و مراد آن است كه خداوند رابطه و پيوند مناسبى ميان اجرام آسمانى ايجاد كرده تا نظام آنان استوار بماند .
به هر حال ، طبق نظريه هيئت جديد ، هر جرم آسمانى به طور دَوَران دائمى حركت مىكند و هر جسمى كه چنين باشد ، وهم و تصور بر دَوَران آن بر حسب حركت و سيرش ، مَجرى و مدارى فرض مىكند و همين مَجرى و مدار را متأخرين فلك مىنامند و در اين صورت ، فلك مختص به مهر و ماه و ستارگان نبوده و كليهء اجرام متحرك ، از قبيل زمين و ابر و شهاب و حتى سنگ و كلوخى كه در هوا پرتاب شود ، اگر بچرخد داراى فلك خواهد بود ( در دليل سيزدهم خواهد آمد كه ابر نيز فلك دارد ) .
نمايش تصوير
شكل شماره 4 - ترتيب مدارات سيارات طبق نظريهء هيئت جديد
اسلام و هيئت (فارسى) — صفحة 112
مساهمون: خسرو شاهى
ص١١٢