آشكار و كامل نداشت تا آن كه « گاليلهء » ايتاليايى قيام كرد و تلسكوپهاى قوى و نيرومندى ساخت و سپس ادوات و آلات كاملى به وجود آمد و بدين ترتيب مبانى و اساس اين فن نيرو گرفت و مسائل ناپيداى آن آشكار شد و اصول حدسى را با چشم ديدند و مرغ انديشهء هر دانشمندى ، از هر گوشهاى براى تكميل اين فن به پرواز درآمد ! تا به جايى رسيدند كه عقل در آن حيران ماند !
* * * در اينجا لازم است كه براى مزيد اطلاع ، شرح مختصرى درباره هيئت عصرى بنويسيم : خورشيد در نزد اينها يك كرهء نورانى است كه به خودى خود روشن و سوزان بوده و در ميان افلاك و سيارات مانند زردهء تخم مرغ ، ثابت و برقرار است ، و همهء سيارات كراتى هستند كه از خورشيد كسب نور مىكنند و مجذوب آن بوده و به دور آن ، همچنين به دور خود ، مىچرخند و در بسيارى از جهات مانند زمين ما هستند ، همگى در فضا معلق و شناورند ، و هر كدام كوهها و درياهايى دارند . . . .
سيارات
1 . فلكان : نزديكترين اين سيارات ، سياره « فلكان » است كه 13 ميليون مايل از خورشيد دور تر است و گردش محورى آن 18 ساعت و گردش آن به دور خورشيد 20 روز است و متأسفانه به علت مشكل بودن رصد كردن آن ، اطلاعات كافى از وضع نداريم .
2 . عطارد : 35 ميليون مايل از خورشيد دور تر است و دوران محورى آن 24 س 5 ق « 1 » و گردش آن به دور خورشيد در 88 روز و حجم آن 24 بار از زمين كوچكتر است و تمايل فلك آن ، تقريباً كمى به سوى دايرة البروج است .
هامش
( 1 ) . شياپرلى مىگويد : عطارد بر گرد محور خود با 24 س 5 ق نمىگردد بلكه مانند قمر تمايل دارد و همانند وى بهدور محور خود مىچرخد ، در مدتى كه به دور خورشيد مىگردد .