باز در كشف الظنون آمده است : جابر از ميان كتابهاى خود فقط به كتاب خمسمائه خود مقدمه نوشته و اين اشاره به همان است كه وى پانصد رساله از رسائل امام جعفر صادق عليه السلام را در هزار صفحه جمع آورى كرده بود .
در هر صورت ، معروف است كه « كوپرنيك » از كتابهاى شرقى آگاهى داشته و به آنها مراجعه نموده و پس از استفاده ، مطالب آنها را به خود نسبت مىداده است .
پس بنا بر آنچه گذشت ، روشن مىشود كه دانشمندان هيئت و فيزيك اروپا و آلمان اصول هيئت جديد و فيزيك نو را از كتابهاى علماى گذشته شرق كه از علوم آل محمد صلى الله عليه و آله كسب كردهبودند ، استفاده نمودهاند و پس از آن كه با اصول فنون طبيعى آشنا شدند ، گفتارهاى خود را با وسايل و اسباب علمى جديد تأييد و تقويت كردند .
و چون اساس اين هيئت جديد ، حركت وضعى و انتقالى زمين و سيارات به دور خود و خورشيد است و نخستين كسى كه اين مسائل را اعلام و اثبات كرد « كوپرنيك » لهستانى متوفى به سال 1554 م . بود ، اين هيئت را به او نسبت دادهاند ، در صورتى كه در واقع او مسائل جديدى را در هيئت كشف نكرده بود و پيش از او هم در بسيارى از آن مسائل ، استوانههاى حكمت و علم ، از مسلمانها و يونانىها و اروپايىها ، گفتارها و نظريههايى ابراز داشته بودند . كوپرنيك امتيازى كه داشت فقط اين بود كه توانست با توضيحات و دلايل لازمى آن مسائل را ثابت كند و همه از او ، در همه جا ، پيروى كنند . و از همين جا بود كه وى را « مؤسس هيئت جديد » اعلام نمودند و گفتهها و نظريههاى وى موقعيت بزرگى پيدا كرد .
در عين حال اين دانشمند در مسئلهء مدار سيارات دچار اشتباه گشته و آن را همانند گذشتگان به طور پرگارى - دايرهء حقيقى - اعلام داشته است . . . .
البته از روزى كه دانشمند معروف « كپلر » آلمانى در سال 1650 م . پيدا شد و قواعد جاذبيت اشياء را كشف نمود و اعلام داشت كه مدار سيارات بيضى يا اهليلجى است ، اخترشمارى و زيج و رصد برپايهء صحيحى استوار گشت ، ولى اين نظريه نيز رونق
اسلام و هيئت (فارسى) — صفحة 100
مساهمون: خسرو شاهى
ص١٠٠