2 - و أعظم ما افترض سبحانه من تلك الحقوق حقّ الوالى على الرّعيّة و حقّ الرّعيّة على الوالى ، فريضة فرضها اللَّه سبحانه لكلّ على كلا فجعلها نظاما لألفتهم و عزّا لدينهم ( 1 ) ( و با عظمتترين دستورى كه خداوند در باره آن حقوق مردم در ارتباط با همديگر فرموده است ، حق زمامدار بر افراد مجتمع و حق مجتمع بر زمامدار است ، اين همان دستور لازم است كه خداوند سبحان براى هر يك از آنان در مقابل طرف قرار داده است و اين حقوق براى نظم و هماهنگى آنان و ابزار عزت و عظمت دين ضرورت دارد . 3 - و الأمانة [ و الإمامة ] نظاما للأمّة ( 2 ) ( و خداوند امانت را براى نظم زندگى امت قرار داده است ) امانت به معناى عموم آن شامل هر چيزى است كه بايد به كسى كه صاحب آن است ، ادا گردد ، اعم از امانات مادّى و غير مادّى . 4 - فأنّهم إن تمّموا على فيالة هذا الرّأى انقطع نظام المسلمين ( 3 ) ( اگر آنان ( اصحاب جمل ) كه به جنگ با امير المؤمنين برخاسته بودند اگر در رسيدن به انجام دادن آن رأى و تفكر ضعيفى كه دارند موفق شوند ، نظم زندگى مسلمانان از هم گسيخته مىشود ) . 5 - اوصيكما و جميع ولدى و أهلى و من بلغه كتابى بتقوى اللَّه و نظم أمركم ( 4 ) ( اى دو فرزند عزيزم ( امام حسن و امام حسين عليهما السلام ) شما را و همه فرزندان و دودمانم و هر كس را كه اين وصيت من به او برسد به تقواى الهى و نظم امورتان وصيت مىنمايم ) .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 60
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٦٠
با جرئت مىتوان گفت آن اندازه كه اسلام به نظم زندگى اهميت داده است ، در هيچ مكتب و ملتى مشاهده نمىشود به اضافهء آيات كريمه قرآنى و احاديث معتبر كه
هامش
( 1 ) خطبهء 216 ص 333
( 2 ) الحكم شمارهء 252 ص 512 در نسخههاى ديگر بجاى و الامانة « و الامامة » است و يقينى است كه براى نظام حيات اجتماعى ، موضوع امامت حد اكثر ضرورت را دارد .
( 3 ) خطبهء 169 ص 244
( 4 ) نامهها - شماره 47 ص 421