مقاومت نموده با اين عبارت عالمانه اشتباه آنان را گوشزد كردند كه « جهان با شناسايى جهان فرق دارد . » پاسخى كه ما مىتوانيم در هر دو مورد ( مورد كارهاى اختيارى انسان و ذرات بنيادين طبيعت ) مطرح نماييم با نظر به پيش از بوقوع پيوستن كار اختيارى و بعد از بوجود آمدن آن بدينقرار است .
1 - تحقيق علمى در بارهء حوادث و عوامل كار اختيارى پيش از صدور آن
:
« هر اندازه كه فاصله ما بين انسان و كار اختيارى كه در آينده بوجود خواهد آمد زيادتر باشد ، احتمال حوادث و عواملى كه در بوجود آمدن يا بوجود نيامدن آن كار اختيارى دخالت خواهد داشت زيادتر مىباشد . طبيعى است كه در اين هنگام روش علمى ما محاسبهء احتمالات را براى ما ضرورى مىنمايد ، يعنى ما تنها بوسيلهء محاسبهء احتمالات در حوادث و عواملى كه تا موقع صدور كار اختيارى ممكن است داشته باشيم به فعاليت شناختى خود مىپردازيم و هر اندازه كه به زمان صدور كار نزديكتر مىشويم به جهت روشنتر شدن سرنوشت تأثير حوادث و عوامل در كار اختيارى مفروض ، سرنوشت خود كار نيز براى ما واضحتر مىگردد البته منظور از ما ، نه تنها خود ماييم كه صادر كنندهء كار اختيارى هستيم بلكه حتى براى كسانى كه وضع ما را در ارتباط با كار اختيارى كه از ما صادر خواهد شد ، زير نظر گرفتهاند . بدين ترتيب ما مىتوانيم توفيق تحقيق و بررسى علمى كارى اختيارى را بدست بياوريم . بديهى است كه علمى كه ما در اين مسير ( قبل از صدور كار اختيارى ) بدست خواهيم آورد معمولا كم يا بيش به اندازه جهل ما در بارهء ارتباط شخصيت با حوادث و عوامل تا صدور كار نارسا خواهد بود . به اين معنى كه ما نخواهيم توانست در بارهء بوجود آمدن يا نيامدن كار اختيارى ، علم صد در صد بدست بياوريم ، ولى همان گونه كه در مثال ( ترديد در داشتن توانايى ايجاد حرارتى كه فلان فلز را ذوب خواهد كرد ) ملاحظه كرديم ، ترديد مزبور مانع از علمى بودن آن اصول و قوانينى كه در پيرامون ذوب فلز مزبور وجود دارد نمىگشت ، در مورد كار اختيارى نيز جهل به عامل شخصى كه موجب بوجود آمدن يا