تسنن در هزاران مسئله شرعى بحث و اجتهاد داشتهاند ، گاه با يكديگر موافق و گاه مخالف يكديگر بودهاند ، اما هيچگونه تزاحم و تضاد ويرانگر در ميان نبوده است .
همان گونه كه در كتاب مقالات الاسلاميين و اختلاف المصلين تأليف شيخ اهل السنة و الجماعة ابو الحسن على بن اسماعيل اشعرى - متوفى سال 330 ه - ق - آمده ، مذاهب گوناگون شيعه ، معتزله ، اشاعره و غير ذلك كه شايد از صد روش مذهبى تجاوز نمايد ، وجود داشتهاند ، اما اين اختلافات بجز در مواردى اندك كه اصل ضرورى اسلامى را منكر شدهاند ، خللى بر اسلامى بودن آنان وارد نكرده است .
نكته مهمى كه در اين مسئله بايد در نظر گرفت ، اينست كه قسمت شدن دو مذهب شيعه و سنى به دهها فرقه و گروه ، معنايش اين نيست كه اسلام واقعا به دهها مذهب تقسيم شده است ، زيرا اگر بنا شود كه عقيده هر صاحب نظرى را در تاريخ معارف اسلامى ، به معناى يك مذهب مخصوص تعبير كنيم ، بايد بپذيريم كه اسلام به هزاران مذهب تقسيم شده است از طرف ديگر ، هيچ متفكر اسلامى تاكنون هيچيك از دانشمندان و صاحب نظران ديگر را تكفير نكرده است ، البته همواره بحث و مناقشه و نقد و بررسى بين آنان رواج داشته است ، و هم اكنون نيز تكاپوهاى علمى و فلسفى و فقهى و اصولى و ادبى و غيره در حوزههاى كشورهاى اسلامى با كمال جديت در جريان است و اگر قدم مثبتى در راه پيش رفت معرفت اسلامى در يكى از كشورهاى اسلامى برداشته شود ، ديگران نيز از آن سود مىجويند . « تفسير الميزان » مرحوم علامه طباطبائى ، در كشورهاى مصر و سوريه و لبنان و . . . مورد استفاده قرار مىگيرد ، و تفسير سيد قطب ، در ايران به فارسى ترجمه مىشود .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 29
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٩