تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 274

مساهمون:

ص٢٧٤
امور كه از مختصات وجود عينى مىباشند بعد از اين دو مقدمه مىپردازيم به بيان تفسير و توضيح مسئله ، ديدگاه و قانون علمى .

تعريف مختص يك مسئلهء علمى

اساسىترين مختص يك مسئلهء علمى اينست كه جريان نظم كلى بتواند آن را در بر بگيرد يا آن مسئله ، بتواند مورد يا مصداق يا فردى از آن قانون بوده باشد . مسئله اى را كه به عنوان مثال ساده مىآوريم ، مورد تطبيق قانون « هر آب در 100 درجه از حرارت مىجوشد » است كه كاملا واضح است . البته معناى اين تطبيق آن نيست كه هر جريان و پديده اى كه در جهان عينى ديده مىشود ، مىتوان آن را بالفعل مشمول يك قانون شناخته شده دانست ، زيرا ممكن است قانون آن جريان و پديده تا آن موقع شناخته نشده باشد ، ولى اين حقيقت كليت دارد كه هر آنچه كه در جهان عينى تحقق پيدا كند ، در صورت امكان تكرار و همچنين قابل برقرار كردن رابطهء دريافتى با ذهن باشد ، بدون ترديد از يك قانون كلى پيروى مىنمايد . توضيح اين مطلب در مباحث بعدى تدريجا مطرح خواهد گشت .

مختص ديدگاه علمى

مقصود از ديدگاه علمى ، طرح يك قضيه خواه جزئى و خواه كلى در موضع خاص و موقعيتى است كه قابل بررسى تجزيه اى يا تركيبى علمى بوده باشد ، وقتى كه قضيهء زير مطرح مىگردد : اين زمان فصل بهار است و درختان و مزارع و گلها مىرويند و سبز و با طراوت مىشوند ، قضيه اى را طرح كرده‌ايم كه قابل بررسى تجزيه اى و تركيبى علمى مىباشد . و همچنين است اگر يك قضيهء كلى را از همين وضع خاص و موقعيت مورد بررسى قرار بدهيم . اين نكته نيازى به تذكر ندارد كه قرار دادن هر قضيه اى در ديدگاه علمى لازمه اش آن نيست كه آن قضيه حقيقتا قابل طرح از ديدگاه علمى مىباشد ، زيرا همهء ما مىدانيم كه در دوران معاصر ما صدها قضيهء نظرى و فرضى و تئورى را با ادعاى اين كه آنها قابل طرح از ديدگاه علمى مىباشند ( آن قضايا ، مسائل
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 274 | محمد تقي جعفري