ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 261

سه - زيگريد هونكه در فرهنگ اسلام در اروپا تصريح مىكند : « ما تنها وارث يونان و روم نيستيم بلكه وارث جهان فكرى اسلام نيز مىباشيم كه بىشك مغرب زمين مديون آنست . » فيليپ حتى مىگويد : كه « در قرون وسطى هيچ قومى به اندازهء مسلمانان در ترقى و پيشرفت بشريت خدمت نكرده‌اند . » چهار - در تاريخ علم چنين مىخوانيم : « مسلمانان به ميزان زيادى به فرهنگ خود متكى بودند و بر تمدن مديترانه اى با رضاى ساكنان اين اقليم تسلط پيدا كردند . ( 1 ) » پنج - همين محقق مىگويد : در واقع اگر بنا مىبود فقط به تاريخ علم بپردازيم ، بسيار منطقىتر بود كه سراسر دورانى را كه از قرن هفتم ( قرن اول هجرى ) آغاز و به قرن چهاردهم ختم مىشود منظور نماييم . ( 2 ) » شش - باز همين محقق مىگويد : « جالب است كه موضوعات مقدماتى ( در فرهنگ اسلامى ) نه تنها مادى و خاكى بلكه علمى نيز بودند ، از اين لحاظ دانشگاههاى مسيحى از الگوى اسلامى دنباله روى مىكردند . ( 3 ) » هفت - باز در مأخذ مزبور چنين مىخوانيم : « مسلمانان در قرن دوازدهم تهيه و استفاده از كاغذ را به اروپاييان آموختند . » ( 4 ) هشت - آلفرد نورث و ايتهد مىگويد : « تمدن اسلام اصيل بوده است ، زيرا مسلمانان در رياضيات و نجوم و علوم طبيعى و اقتصاد و تجارت تحولاتى بوجود آوردند و تمدن آنان از خود آنان مىجوشيد . » ( 5 ) نه - زيگريد هونكه با صراحتى جالب در بارهء اين كه مسلمانان بودند كه روش تجربى در علم را ابتكار كردند ، چنين مىنويسد : « عرب ( مسلمانان ) به وسيلهء تجربه‌ها و كاوشهاى علمى خود آن مواد خام را كه از يونان گرفته بودند ، دگرگون ساخته و وضع