از پذيرش آن ارزشها برخوردار كند .
و آنگهى مگر معارف تثبيت شدهء ما در بارهء انسان و ابعاد و ارزشهاى او كه در گذرگاه قرون و اعصار نصيب او گشته است و همين امروز در گنجينهء كتابخانههاى بسيار معظم ، و حتى كتابخانههاى محقر هر جامعه و شهر وجود دارد ، براى اثبات و تطبيقات ارزشهاى انسان كافى نيست قطعا كافى است اگر ما بتوانيم يك كتاب اخلاقى و سازنده انسانى را بطور دقيق بررسى و آن را مورد تحقيق و تطبيق بر زندگى طبيعى و « حيات معقول » خود قرار بدهيم ، بدون ترديد مىتوانيم با همان مصالح زير بناى عالى ، كاخ انسان با ارزش را استوار بسازيم ، اگر چه براى ساختن ديوارها و ديگر اجزاء اين كاخ باشكوه نياز به معلومات و معارف گسترده ترى داشته باشيم كه بدون كمترين نوميدى كاذب در همين دوران نيز مىتوانيم آنها را تهيه و به كار ببنديم .
اين كه « بايد شخصيت انسانى را طورى تربيت كرد كه حيات و شخصيت ديگر انسانها را مورد احترام قرار داده و حقوق آنان را ادا نمايد حتى در كتابهاى به ظاهر ناچيز و در روستاهاى دور از شهرهاى كشورهايى كه از حد اقل تمدن برخوردار مىباشند ، مىتوان پيدا كرد ، چه رسد اصول ديگرى را كه مقدارى فراوان از آنها در فطرت پاك آدميان وجود دارد و فقط كوشش براى به فعليت رساندن آنها لازم است . با توجه به اين مطلب نمىتوان گفت ما بطور جبر روزگار در فقر ايدئولوژيكى بسر مىبريم ، زيرا همان گونه كه اشاره كرديم آن مقدار از ايدئولوژى را كه همهء انسانها را در بارهء ارزشها قانع بسازد در دسترس انسانها وجود دارد و با اين همه رسانههاى گروهى مانند راديو و تلويزيون و روزنامه و انواعى گوناگون از وسايل تبليغ و با بروز كارهاى هنرى بسيار شگفت انگيز مانند فيلمها و نمايشنامهها و غير ذلك به آسانى مىتوان بار ديگر ارزشهاى انسانى و الا را احياء نمود . اين نهضت و انقلاب انسانى در بارهء احياى ارزشها كه بسيار با دقت و خلوص بايد انجام بگيرد ، بطور قطع انسان را مىتواند از دندانههاى چرخ ماشين ناآگاه تغيير داده و به انسانى كه مىتواند بفهمد و درك كند ، و از آزادى واقعى در تعيين سرنوشت خود بهره مند باشد و بالاخره در مسير » حيات معقول « به حركت در آيد مبدل نمايد .
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 183
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٨٣