آستانهء نابودى اكوسيستم و تنزل كيفيت زندگى بشر قرار داريم ، دانش و علوم در موقعيتى هستند كه قادرند خلاقيت انسانى و نيز تكنولوژى مورد نياز را براى جبران اين وضعيت فراهم آورند و هماهنگى ميان انسان و طبيعت را باز يابند . تنها چيزى كه فقدان آن محسوس است ارادهء اجتماعى و سياسى مىباشد . « اين مطلب كه در بالا آمده است ، بهترين داورى در بارهء وضع بسيار ناگواريست كه فعلا براى بشريت روى آورده و همهء آن جامعه شناسىها و روانشناسىها و ادعاهاى تمدن شناسى را [ كه اين وضع خطرناك را در موقع خود توجيه مىكرده است ] نه تنها قابل تجديد نظر ساخته ، بلكه با وضوح كامل اثبات مىكند كه در دوران معاصر مطالب فراوانى در علوم انسانى را بطور عموم به عنوان علم و معرفت وارد بازار سوداگران كردهاند كه براى فريفتن ساده لوحان بهترين مواد بوده است .
بهر حال ، پس از آن همه بدبختىها و انحرافاتى كه در جوامع بشر با ادعاى علم بوجود آوردهاند ، اكنون مىبينند نوبت آن فرا رسيده است كه بگويند : ما اشتباه كردهايم . اين مطلب در همين مباحث ملاحظه مىشود . در اينجا صاحبنظران اين نكته را مطرح مىكنند كه « تنها چيزى كه فقدان آن محسوس است ، ارادهء اجتماعى و سياسى مىباشد » . گمان نمىرود گردانندگان جوامع و سياستهاى دوران ما اين قضاوت را از نويسندگان صاحبنظر اين بيانيه بپذيرند ، زيرا آنان خواهند گفت : ما براى ادارهء جوامع و سياستهاى مربوط به آن ، از نيرومندترين اراده و تصميم برخورداريم ، و الَّا بدون اراده و تصميم كارى را نمىتوان انجام داد و همهء شما مىبينيد كه ما داريم كار انجام مىدهيم آنان نه تنها معتقدند كه براى جوامع خود كار انجام مىدهند ، بلكه خود را پيشتازان تمدن هم مىدانند آنچه كه ما بايد مورد دقت و بررسى قرار بدهيم انگيزههاى اراده و تصميم اين سياستمداران در ادارهء جوامع و سياستها مىباشد ، يعنى اين مسئله حائز اهميت است كه كارهاى اجتماعى و سياسى بر مبناى چه انديشه و كدامين انگيزهها به جريان مىافتد و معلوم است كه امروزه اكثريت قريب به اتفاق انديشهها و انگيزههاى گردانندگان جوامع ، منفعت پرستى و لذت گرايى در همهء كارهاى اجتماعى و سياسى مىباشد كه از مبناى سنت ويرانگر اقويا ( من هدف و
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 179
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٧٩