لا تسبّوا عليّا فإنّه ممسوس فى ذات اللَّه
على را ناسزا مگوييد ، زيرا او بيقرار و واله و شيفتهء ذات خداونديست ، تابش كل خورشيد شخصيتى را كه خود مولوى در بارهء او مىگويد :
اى على كه جمله عقل و ديده اى
شمه اى واگو از آنچه ديده اى
درون مولوىها و ابن ابى الحديدها توانايى تحمل آن را ندارد .
حال مىپردازيم به مقدارى قابل توجه از سخنان جلال الدين محمد مولوى كه براى عشاق اصول و ارزشهاى انسانى كه حد اعلاى آنها را در على عليه السلام مشاهده مىكنند ، بسيار مفيد است .
مشروحترين بياناتى را كه مولوى در بارهء امير المؤمنين عليه السلام آورده است ، در چند مورد از كتاب مثنوى است .
مورد يكم - داستان خدو انداختن خصم بر روى امير المؤمنين عليه السلام و انداختن آن حضرت شمشير را از دست
( 1 ) نخست بايد در نظر بگيريم كه داستانهايى را كه مولوى در مثنوى آورده است ، براى نقل وقايع و حوادث تاريخى كه واقعا تحقق يافته باشند نيست ، بلكه منظور وى بيان حقايق آموزنده و توضيح عناصر شخصيتهاى پيشتازان بشرى است كه براى تفهيم به مردم و تحريك آنان به رشد و كمال احتياج به تمثيل و تشبيه دارند . يعنى مطالبى كه مولوى در اين داستان در بارهء امير المؤمنين مىگويد ، حقايقى است كه قابل تحقق واقعى از عناصر شخصيتى آن حضرت مىباشد و او مىخواهد با ارايهء اين حقايق از آن شخصيت بزرگ ، مقام والاى انسانى را كه در نتيجهء تأدب به آداب اللَّه و تخلق به اخلاق اللَّه به آن ، نايل مىگردد توضيح دهد . مولوى در اين مورد چنين شروع مىكند : ( 2 )
هامش
( 1 ) مثنوى دفتر اول ص 72 نسخهء رمضانى .
( 2 ) در اين مورد ابيات مربوطه را تقسيم بندى نموده و هر چند بيتى را كه مىآوريم ، توضيح در بارهء آنها بيان مىكنيم .