جنگ وادار مىكنى و به امر قرآن در بارهء مشورت عمل نمىكنى
11 ، 14 - و لكن به من و إلى من أريد أن أداوى بكم و أنتم دائى كناقش الشّوكة بالشّوكة و هو يعلم أنّ ضلعها معها ( ولى اين اقدامات بوسيلهء چه كسى و براى چه كسى مىخواهم بيماريهاى جامعه را بوسيلهء شما مداوا كنم ، در حالى كه درد من شماييد . كار من و شما مانند كسى است كه خارى را كه در عضوى فرو رفته است بوسيلهء خارى ديگر در آورد در صورتى كه مىداند ميل خار به خار است )
اصلاح جامعه و ريشه كن كردن فساد داخلى و خارجى كه جامعه را بيمار مىسازد ، اصيلترين هدف و مقصد من است ، اما بوسيلهء چه كسى و براى چه كسى مگر دردى را با درد ديگر مىتوان درمان نمود
اين شكوه و ناله و فرياد از شخصيتى مثل امير المؤمنين عليه السلام در بارهء سست عنصرى و هوا پرستى مردم سر مىدهد ، با اين كه نه تنها عموم مردم آن جامعه ، بلكه همهء مردم دورانها شايستگى فوق العادهء او را براى راهنمائى و رهبرى پذيرفتهاند ، از يك مسئلهء بسيار نگران كننده اى كشف مىكند كه بايد براى هر صاحب نظرى در علوم انسانى مورد دقت قرار بگيرد . اين مسئله عبارتست از تناقض صريح ما بين علم و عمل عينى انسانها است . به اين معنى كه انسانها مىتوانند درست بر خلاف آنچه كه مىدانند عمل كنند . ( 1 ) بعنوان نمونه : 1 - آيا مردم نمىدانند كه اگر به دشمن خود ميدان بدهند و براى دفاع از حق
هامش
( 1 ) بديهى است كه مقصود از تناقض در عبارت بالا ، تناقض منطقى نيست ، بلكه مخالفت شديد ما بين مقتضاى علم و عمل است كه شبيه به تناقض و تضاد مىباشد .