در مجلدات گذشتهء اين تفسير مباحثى را پيرامون توصيف ماهيت و لوازم تقوى متذكر شده‌ايم ، و همان گونه كه آيات شريفهء قرآن مجيد با كمال صراحت تذكر مىدهد ، براى حركت در مسير حيات معقول ، تقوى كه تنها ملاك كرامت انسانى در پيشگاه خدا است - * ( إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ الله أَتْقاكُمْ ) * ( 1 ) وسيلهء منحصرى است كه هيچ حقيقتى ديگر نمىتواند نتيجهء آن را بوجود بياورد . لذا نفس آدمى با صيانت تكاملى ذات كه تقوى ناميده مىشود ، مىتواند مقصد جاودانى خود را پيش بگيرد و مخاطب به * ( يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً فَادْخُلِي فِي عِبادِي . وَادْخُلِي جَنَّتِي ) * ( 2 ) بوده باشد . ( اى نفس نائل بمقام اطمينان ، برگرد بسوى پروردگارت در حالى كه تو از او خشنود و او از تو راضى است )

صيانت حيات ، صيانت ذات مطلوب و صيانت تكاملى ذات اگر چه در مباحث گذشته مسائل متعددى را پيرامون تقوى مطرح نموده‌ايم ( 3 ) و حتى تفسيرى اجمالى در بارهء همين مفهوم « صيانت تكاملى ذات » كه همان تقوى است ، متذكر شده‌ايم . با اين حال بدانجهت كه اين اصطلاح را بعنوان تعريف يا