كه مورد بىاعتنائى قرار بگيرد شديدتر مىشود ، زيرا خود استمرار و ادامهء بىاعتنائى به بيمارى روحى با وجود انگيزههاى مستمرّ براى بيدار شدن انسان و اجتناب از جرمها و پليديها ، مقاومت در برابر آن انگيزهها را زيادتر مىنمايد و در نتيجه مغز و دل آدمى سختتر از سنگ خارا مىشود - * ( ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِكَ فَهِيَ كَالْحِجارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَةً ) * ( 1 ) ( سپس دلهاى شما بعد از آن [ همه آيات ] قسّى [ بسيار سخت ] شد ، دلهاى شما مانند سنگها يا در سختى شديدتر از سنگها گشت . )
مطلب سوم - چند بيمارى اساسى كه طبيب الهى براى معالجهء آنها تكاپو مىكند
بيماريهاى روحى كه ناشى از ارتكاب معاصى و پليديها است بر دو قسم اساسى تقسيم مىگردند : قسم يكم - بيماريهاى اساسى كه آنها را اصول بيماريهاى روحى نيز مىتوان ناميد .
قسم دوم - بيماريهاى فرعى و معمولى كه بمنزلهء معلولهاى آن اصول مىباشند .
امير المؤمنين عليه السّلام در جملات مورد تفسير به اصول بيماريهاى روحى اشاره مىفرمايد كه بدينقرار است :
1 - نابينائى دلها كه ناشنوائى گوش و گنگى زبان را ببار مىآورد .
اين مرض نابينائى دل واقعا امّ الامراض روحى آدميان است كه متأسّفانه با درجات مختلف كه اكثريّت بسيار وحشتناك بشر مبتلا به آن مىباشند . و جريان بسيار غم انگيز اين كه هر اندازه به هشيارى و معلومات بشرى افزوده مىشود ، بدانجهت كه فرمانده و مدير درونى ( من ) از همهء جهات و ابعاد آلوده گشته است ، به مرض نابينائيش مىافزايد و بقول مولوى :
از قضا سر كنگبين صفرا فزود
روغن بادام خشكى مىنمود
هامش
( 1 ) البقرة آيهء 74 .