با پيامبران ، نتوانستند براى آنان استاد يا تكيه گاه معمولى پيدا كنند . هر گونه مبارزه براى متوقّف ساختن پيشرفت پيامبر اسلام صورت گرفت و همهء آنها خنثى و بىاثر بود ، در صورتى كه اگر كفّار و مشركين كمترين تكيه گاهى براى عظمت الهى پيامبر سراغ مىگرفتند ، به آسانى مىتوانستند آن را دستاويز خود قرار داده و جلو پيشرفت او را بگيرند . پس روشنايى و سعادت پيامبران احتياجى به جوامع نداشته است ، در حالى كه نوابغ و فلاسفه ، بطور كلَّى از روشنايىها و سعادتهايى كه پيش از آنان يا در دورهء معاصرشان اگر چه مانند تخمهاى پاشيده شده در مزرعهء اجتماع ، بهره بردارىها ميكنند . از ارسطو آن نابغهء دنياى باستان گرفته تا انيشتين و پلانك و و ايتهد امروزى باعتراف خودشان رويانندهء تخمهاى پاشيده شده مىباشند . لذا گفته مىشود : اگر بنا شود آپولوى امروز را تجزيه كنيم و سهم هر يك از بانيان آن را به خود بپردازيم ، مسلَّما بايستى به عقب برگرديم و تاليس ششصد سال پيش از ميلاد و مهندسان ما قبل فراعنهء مصر را كه براى بهره بردارى از رود نيل بمحاسبهء ستارگان و فضا مىپرداختند را هم صاحبان سهام تلقّى نماييم .
3 - دوران بعثت رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم از ديدگاه علىّ بن ابي طالب عليه السّلام
( 1 ) در توضيح و تفسير دوران بعثت پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم در ميان مورّخان اختلاف نظرهائى وجود دارد . هر يك از آنان براى تأييد عقيدهء خود در بيان چگونگى اجتماع و فرهنگ و قانون و علم و مذهب و اخلاق آن دوران به منابعى تكيه مىكند . البتّه ، بازيگرى ذهنى تاريخ نگاران و تحليلگران براى هيچ انسان
هامش
( 1 ) مقدارى از مباحث مربوط به چگونگى دوران بعثت پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله و در مجلَّد دوم از صفحهء 258 تا صفحهء 272 و در مجلَّد سوم صفحهء 316 و 317 و در مجلَّد پنجم ص 157 و در مجلَّد هشتم از صفحهء 284 تا صفحهء 293 و در مجلَّد پانزدهم از 33 تا صفحهء 49 مطرح شده است ، مراجعه فرماييد .