* ( ادْعُ إِلى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ) * ( دعوت كن مردم را به راه پروردگارت بوسيلهء حكمت و موعظهء نيكو و مجادله با بهترين راه . ) بملاحظهء توانائى درك و شعور و تعقّل مردم بوده است ، همچنان است طرقى كه امير المؤمنين عليه السّلام در سخنان مباركش براى ارشاد و توجيه مردم به واقعيّات اتّخاذ فرموده است . اين ولىّ اللَّه اعظم با چهار طريق باضافهء حركات و سكنات خود آن بزرگوار ، مردم را ارشاد فرموده است : 1 - بيان اصول بنيادين .
2 - توصيف واقعيّات .
3 - استدلال .
4 - ارشاد .
پيش از ورود به مباحث مربوطه ، مطالبى را در بارهء ارتباط شخصى امير المؤمنين عليه السّلام با واقعيّات بيان مىكنيم -
ارتباط شخصى امير المؤمنين با واقعيّات و رفتار شخصى وى در زندگى
مطالبى كه بازگو كنندهء ارتباط شخصى امير المؤمنين عليه السّلام با واقعيّات و رفتار شخصى وى در زندگى است ، به گروه هايى تقسيم مىگردد :
گروه يكم - مطالبى است كه رابطهء او را با خدا بيان مىكند .
بدانجهت كه به اتّفاق همهء صاحبنظران علوم اسلامى ، امير المؤمنين عليه السّلام تجسّم يافته اى از قرآن بوده و شناخت او در بارهء قرآن و ايمان او به تمام محتويات آن در حدّ اعلا بوده است . نيز اين تجسّم در سخنان آن بزرگوار به خوبى روشن مىشود ، لذا بطور قطع او نزديكى خدا را به خود مطابق آيهء * ( وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْه مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ ) * ( 1 )
هامش
( 1 ) ق آيهء 16 .