اى مردم ، فتنه هايى مانند ظلمات شب تاريك در پيش رو است .
در ميان شارحان نهج البلاغه ، در بارهء فتنه هايى كه امير المؤمنين عليه السّلام در اين خطبه از آنها خبر داده است ، اختلاف نظر وجود دارد . ابن ابى الحديد مىگويد : « امير المؤمنين عليه السّلام با اين جملات از فتنهها و رويدادهاى بزرگى خبر مىدهد كه در آخر الزّمان بوقوع خواهد پيوست و پيغمبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله از اين فتنهها و رويدادهاى بزرگ خبر داده است . » ( 1 ) بنا به نقل مرحوم هاشمى خوئى ، مرحوم مجلسى ( محمّد باقر ) در بحار الانوار گفتهء ابن ابى الحديد را تأييد نموده است . ( 2 ) ابن ميثم بحرانى مىگويد : « مقصود امير المؤمنين عليه السّلام فتنهء صاحب الزّنج در بصره است . » ( 3 ) مرحوم مجلسى اين نظريّه را در بحار بعيد مىشمارد و مىگويد : مجاهدين صاحب زنج داراى آن اوصاف نبودند كه امير المؤمنين عليه السّلام اشاره فرمودهاند ( يجاهدهم فى سبيل اللَّه قوم . . . )