ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 88

زندگى مىكند و عوامل انجذاب او به مادّه از قدرت مهمّى برخوردارند . * ( وَذَكِّرْ فَإِنَّ الذِّكْرى تَنْفَعُ الْمُؤْمِنِينَ ) * ( 1 ) . ( براى آنان متذكَّر باش زيرا تذكَّر براى مردم با ايمان سود مىدهد . ) هر اندازه پند و اندرز مستند به اصول و حقائق ثابتتر و روشنتر بوده باشد ، تأثيرش عميقتر و دامنه دارتر مىگردد . همچنين هراندازه كه مستند به تجارب و مشاهدات بوده و با بيانات زيبا و رسا بوده باشد ، قطعى است كه نتيجهء عالىتر خواهد داد . مىتوان گفت : در موعظهء حسنه كه دگرگونىهاى مثبت در انسان ايجاد مىكند ، واقعيّتها با قالبهاى هنرى بيان جمع ميشوند و بهترين نتائج را ببار مىآورند . شرط ديگر براى تأثير موعظهء حسنه در مردم ، ايمان و تقوى و رشد روحى موعظه كننده است . اين شرط بسيار مهمّ و اساسى است . اين حقيقت اثبات شده است كه : « مر زبان را مشترى جز گوش نيست » . و إنّ الموعظة إذا خرجت من القلب دخلت فى القلب . ( اگر موعظه از قلب بيرون بيايد ، در قلب داخل گردد . ) « اندرز هرگاه از دل برآيد بر دل نشيند » . دليل تأثير شديد موعظه‌هاى نهج البلاغه همين است كه متذكَّر شديم . آن كدامين ارشاد و وعظ است كه امير المؤمنين سلام اللَّه عليه به مردم بيان فرمايد و خود بان عمل ننمايد شايد از يك جهت صحيح باشد كه بگوئيم : موعظه در بارهء واقعيّات كمتر از انسانهاى عامل و با تقوى و صالح ، بسيار مؤثّرتر از موعظه در بارهء واقعيّات زيادتر و عميقتر و گسترده تر از انسانهاى بىعمل و بىتقوى و ناصالح مىباشد ، زيرا اين مثل : ( كل اگر طبيب بودى سر خود دوا نمودى ) اگر چه عاميانه به نظر مىرسد ، ولى واقعيّت خود را در جريان تاريخ به خوبى اثبات كرده است . خداوند سبحان با كمال صراحت كسانى را كه مردم را به نيكوكارى دستور مىدهند ،