ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 73

* ( وَابْتِغاءَ تَأْوِيلِه وَما يَعْلَمُ تَأْوِيلَه إِلَّا الله وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِه كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا وَما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الأَلْبابِ ) * ( اوست خداوندى كه قرآن را به تو فرستاد . قسمتى از آن آيات محكمات است كه آنها اصل كتاب است و قسمتى ديگر آيات متشابهات است . آنان كه در دلهاى خود لغزشى دارند ، از آيات متشابه پيروى مىكنند . [ اين پيروى ] براى جستجوى فتنه و دگرگون ساختن آن متشابه است و نمىداند تأويل آن را مگر خدا و آنان كه در علم راسخند . اينان مىگويند ما به آن متشابه ايمان آورديم ، همهء آنها از نزد پروردگار ما است و متذكَّر نمىشود مگر صاحبان عقول . ) در متشابه دو قسم مهمّ وجود دارد : قسم يكم اينست كه منظور از آيه خلاف آن معنى است كه ظاهر كلمات آن را نشان مىدهد ، مانند : * ( وَجاءَ رَبُّكَ وَالْمَلَكُ صَفًّا صَفًّا ) * ( 1 ) ( و پروردگار تو و فرشتگان صفّ صفّ آمدند . ) ظاهر هر يك از كلمات آيهء مزبور در معناى خود روشن است و همچنين جملهء تركيبيّه داراى معناى روشنى است ، ولى چون مىدانيم كه خدا ما فوق حركت و سكون است ، پس آمدن مانند رفتن براى او محال است ، لذا آيه متشابه است و بايد با تكيه به حجّت و برهان تفسير گردد چنان كه محقّقان مفسّرين عمل مىكنند . قسم دوم اينست كه كلمهء مبهمى در آيه وجود داشته باشد كه محتاج به توضيح و تفسير بوده باشد مانند وقت ساعت كه روز قيامت است و مانند ما كذب الفؤاد ما رأى ، و حروف مقطَّعهء قرآن مانند : « الم ، حم » . هر دو نوع متشابه در هر دو نوع سوره‌هاى مكَّى و مدنى وجود دارد و بايد بر مبنايى قابل اطمينان كه براى تفسير و تأويل متشابه گفته شده است عمل شود . در سورهء مجادله كه مدنى است آيهء 7 چنين است :