ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 71

* ( قُلْ لِمَنْ ما فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ قُلْ لِلَّه كَتَبَ عَلى نَفْسِه الرَّحْمَةَ ) * . . . ( 1 ) ( بگو به آنان : آنچه در آسمانها و زمين است از آن كيست . بگو از آن خدا است ، خداوند رحمت را بر خود نوشته است . ) آياتى كه در آنها مادّهء رحمت خداوندى با مشتقّات مختلفش آمده است ، مانند : رحيم ، رحمن ، ارحم الرّاحمين و صيغهء فعلى آن در حدود 200 آيه در سوره‌هاى مكَّى و 110 آيه در سوره‌هاى مدنى است . اگر اين تصوّر صحيح باشد كه مكَّه جايگاه نخستين تبليغ اسلامى احتياج طبيعى به تهديد و وعيد و سختگيرى داشت ، مىبايست قضيّهء بر عكس باشد ، يعنى بيشتر آيات رحمت در مدينه نازل شود . گفته شده است آيات مربوط به خوشىها و بهشت در مدينه بيشتر نازل شده و اكثر آيات مربوط به دوزخ و عذاب خداوندى در مكَّه نازل شده است . اين هم يك گفتهء باطل است . امّا آيات مربوط به بهشت در حدود 86 آيه در مكَّه و 58 آيه در مدينه نازل شده است . آيات مربوط به عذاب گنهكاران : جحيم مدنى 6 آيه ، مكَّى 20 آيه . جهنم مدنى 27 آيه ، مكَّى 47 آيه . سعير مدنى 6 آيه ، مكَّى 13 آيه . عذاب مدنى 151 آيه ، مكَّى 218 آيه . النّار مدنى 67 آيه ، مكَّى 78 آيه . درست است كه آيات عذاب در مكَّه كمى بيش از مدينه نازل شده است ، امّا با اين حال آيا مىتوان گفت : آيات مكَّى تهديد به عذاب و آتش است و آياتى كه در مدينه نازل شده است ، خالى از تهديد و وعيد است 4 - تفاوتى ديگر كه ميان آيات سوره‌هاى مكَّى و مدنى گفته شده است ، اينست كه آيات سوره‌هاى مكَّى كمى كوتاه و آيات سوره‌هاى مدنى طولانى مىباشد . اوّلا آيات كوتاه در سوره‌هاى مدنى بسيار فراوانند ، بعنوان نمونه همهء آيات سوره‌هاى : البيّنة ، الزّلزال ، الماعون چهار آيهء آخر ، النّصر ، الفلق ، النّاس . و در سوره‌هاى متوسّط نيز آيات كوتاه فراوان است . در سورهء محمّد صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم كه مدنى است ، آيات كوتاه بسيار است از آن جمله :