15 - القلم آيات 8 و 10 .
16 - الجنّ آيهء 18 .
17 - المزّمّل آيهء 20 .
18 - المطفّفين آيات 1 و 2 و 3 .
19 - الانشقاق آيهء 21 .
20 - الأعلى آيات 14 و 15 .
21 - الهمزة آيهء 1 .
در اين سورههاى مكَّى در حدود 77 آيه در بارهء احكام وارد شده است كه بعضى از آنها داراى بيش از يك حكم مىباشد و اگر فرض كنيم آيات احكام در قرآن مجيد حدود 500 آيه است ، بنا بر اين ما بين 6 - 1 و 7 - 1 آيات احكام در مكَّه نازل شده است . البتّه بيشتر آيات احكام در مدينه نازل شده است ، چنان كه بيشتر سورههاى كوتاه در مكَّه نازل گشته است . پس هر دو مطلب كه سورههاى كوتاه همه مكَّى و سوره هائى كه آيات احكام در آنها آمده است ، مدنى است ، غلط و ناشى از بى اطَّلاعى است . البتّه اين يك امر طبيعى است كه نزول احكام پس از استقرار اصول اسلامى بود كه عمدهء آن در مدينه بوده است .
3 - آيات سورههاى مكى تهديد و وعيد به عذاب و دوزخ و آيات سورههاى مدنى ملايمتر از آنها است . اين مطلب هم بر پايهء صحيحى استوار نيست ، زيرا سورهء يوسف در مكَّه نازل شده است و مقدار فراوانى از مضامين آيات اين سوره كه در داستان حضرت يوسف است ، بقدرى لطيف و بازگو كنندهء زيباترين معانى انسانى است كه اگر كلام طبيعى بود مىگفتيم : آيات اين سوره در بهترين مناظر طبيعى دنيا و در بهترين فراغت و در عاليترين محيط گفته شده است . در صورتى كه اين آيات در مكَّه نازل شده و بنا به تصوّر مزبور محال است در محيط مكَّه كه پيامبر اكرم شب و روز با مردم آن گلاويز بوده و فقط مىبايست با تهديد سخنش را بگويد چنان سوره اى نازل گردد .
مگر اين آيات در مكَّه نازل نشده است :
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 70
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٧٠