( و هنگامى كه ابراهيم [ به خدا ] گفت ، اى خداى من ، اين شهر را در امن قرار بده و من و فرزندانم را از پرستش بتها دور بدار . اى خداى من ، ( اين بتها ) مردم فراوانى را گمراه كردند ، [ مردم بوسيلهء آنها گمراه شدند ] ، [ خداوندا ، ] هر كس از من تبعيّت كند ، پس او از من است و هر كس مرا نافرمانى كند ، تو بخشاينده و مهربانى . ) صفت بيست و هشتم - « دلسوزى به بندگان خدا » عظمت حلم و شكيبائى حضرت ابراهيم عليه السّلام در اين آيهء شريفه بابيانى شگفت انگيز مطرح شده است .
دقّت كنيم كه مطلب چيست حضرت ابراهيم عليه السّلام در حال نيايش با خدا عرض مىكند : خداوندا ، آن عدّه از انسانها كه در مسير من حركت مىكنند و مؤمن به دين فطرى كه تو مرا مأمور به ابلاغ آن فرموده اى مىباشند ، آنان از من هستند و امّا كسانى كه مرا نافرمانى مىكنند و از دين من پيروى نمىكنند ، تو خود به حال و وضع آنان بينائى و صفت تو هم بخشايشگرى و محبّت بر بندگان خود مىباشد .
ملاحظه مىشود كه چگونه حضرت ابراهيم عليه السّلام از عاليترين درجهء بردبارى و دلسوزى به بندگان خداوندى بر خوردار بوده است و چگونه با نافرمانى مردم ظرفيّتش پر نمىشود . البّته اين است اساس رابطهء رسولان الهى با بندگان خدا كه كمترين كينه و حسّ انتقام جوئى شخصى در درون آنان در بارهء مردم نافرمان بوجود نمىآيد . و اين معنى منافاتى با احساس يأس از اصلاح شدن مردم يك جامعه [ كه گاهى حتّى در انبياى عظام بوجود مىآمد ، مانند حضرت نوح عليه السّلام ] ندارد ، ولى مبناى اصلى رفتار پيامبران الهى مخصوصا رديف حضرت ابراهيم و محمّد و موسى و عيسى سلام اللَّه عليهم أجمعين بر عطوفت و محبّت و جذب بوده است . مبارزهء بى امان انبياء عليهم السّلام با بت پرستى بسيار تند و در نهايت جدّيّت بوده است .
در سورهء الانبياء در آيهء 57 حضرت ابراهيم عليه السّلام با داشتن آن همه صبر و عطوفت به مشركين دوران خود مىفرمايد : * ( وَتَا لله لأَكِيدَنَّ أَصْنامَكُمْ بَعْدَ أَنْ تُوَلُّوا مُدْبِرِينَ ) * ( و سوگند به خدا چون روى بگردانيد و پشت كنيد در بارهء بتهاى شما چاره اى خواهم انديشيد . )
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 37
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٣٧