و لقد اصبحت الامم تخاف ظلم رعاتها و اصبحت اخاف ظلم رعيتى 115
همهء مردم از انسان قدرتمند در هراسند ، على ( ع ) با وجود قدرت از مردم خود بيمناك است 115
استنفرتكم للجهاد فلم تنفروا و اسمعتكم فلم تسمعوا ، و دعوتكم سرا و جهرا فلم تستجيبوا ، و نصحت لكم فلم تقبلوا 117
در برابر خير خواهىهاى من مقاومت ورزيديد 117
اشهود كغياب و عبيد كارباب 118
ديده مىشويد ولى غائبيد ، بردگانيد با نمايش مالكان 119
اتلو عليكم الحكم فتنفرون منها ، و اعظكم بالموعظة البالغة فتتفرقون عنها 120
فرار از حكمت و موعظهء سازنده براى چه 120
و احثكم على جهاد اهل البغى فما آتى على آخر قولى حتى اراكم متفرقين ايادى سبا ترجعون الى مجالسكم و تتخادعون عن مواعظكم 121
شما را به حيات معقول و جهاد مىخوانم پراكنده مىشويد 122
بحثى در تعليم و تربيت و چهار ركن اساسى آن در اسلام 122
يكم - مبانى تعليم و تربيت 123
توضيحى در باره مفهوم مبانى تعليم و تربيت به معناى دوم 132
طرح اعتراضات و پاسخ آنها 134
اصل دوم - آن موضوع كه بايد تعليم و تربيت را اصلاح كند چيست 148
مواد مهمى كه به عنوان اهداف براى تربيت منظور شدهاند 157
ركن دوّم - تعليم و تربيت - معلم و مربى است 157
شرايط اساسى معلم و مربى از نوع انسانها 162
شرط يكم - دارا بودن معلم و مربى آنچه را كه تعليم ميكنند و آنچه را كه بعنوان تربيت مىخواهند در انسانها بوجود بياورند 162
شرط دوّم - معلم و مربى بايد اخلاص در كار داشته باشد 164
اخلاص آن آب حياتى كه هر برگى از نهال شخصيت متعلم و تربيت پذير را مبدل به ريشه مولد مىسازد 165
شرط سوّم - ايمان معلم و مربّى به كارى كه انجام مىدهد 165
شرط چهارم - ادامه تكاپو و فعاليت معلم و مربى در تكميل خويشتن 166
معلمترين و مربىترين استاد كسى است كه هرگز نياز خود را به تعليم و تربيت فراموش نكند و بعبارتى ديگر بهترين استاد همواره بهترين دانشجو است 167
شرط پنجم - عشق و علاقهء معلم و مربى به پيشرفت تكاملى متعلَّم و تربيت پذير 168
شرط ششم - استمداد از خدا 169
ركن سوّم - انسان مورد تعليم و تربيت 172
اصل يكم - خصوصيت ساليان زندگى انسانهاى مورد تعليم و تربيت 173
اصل دوّم - هر اندازه انسان مواد تعليم و تربيت را با اهميتتر تلقى كند تأثير بيشترى را نتيجه مىگيرد 174
اصل سوّم - ضرورت تطابق طرز تفكرات اولياء انسانهاى مورد تعليم و تربيت با فعاليتهاى معلمان و مربيان 175
دقت شديد در جريان انتقال انسانهاى مورد تعليم و تربيت از دوران احساسات به دوران تعقل 176
اصل چهارم - ايجاد علاقه شديد براى سوال و مطالبه دليل براى قضايا در انسانهاى مورد تعليم و تربيت است 180
اصل پنجم - ضرورت انتقال انسانهاى مورد تعليم و تربيت از موقعيت گرايش به تشويقها و پاداش سطح نگرى و سطحگرائى به موقعيت حقيقت گرائى 183
احساس پوچى زندگى غالبا بلكه از يك جهت همواره نتيجه جدى تلقى نكردن حقيقت در دوران پذيرش تعليم و تربيت است 187
آزادى و انسانهاى مورد تعليم و تربيت 188
مسأله يكم - آيا انسانهاى مورد تعليم و تربيت از سن 10 سالگى تا 20 سالگى معناى آزادى معقول و ارزش آن را مىدانند 189
مسأله دوّم - حقايق و واقعيات پيرامون فرزندان چيست كه اگر آزاد باشند از آن حقايق و واقعيات ، در استيفاى حق انتخاب بهره مند خواهند گشت 191
مسأله سوّم - آيا براى آن معلَّمان كه راهنماى عبور انسانهاى مورد تعليم و تربيت از موقعيت مىخواهم ابتدائى و خام به موقعيت آزادى معقول هستند شرايطى وجود دارد يا نه 192
مسأله چهارم - آيا راهى وجود دارد كه انسانهائى كه در دوران تعليم و تربيت توانستهاند آزادى معقول را بدست بياورند و با روشى معقول از حق گزينش استفاده كنند وقتى كه وارد جامعه ميشوند امواج جامعه آنانرا با كوبيدن به اين صخره و آن كوه و انداختن آنان در سنگلاخها و خارستانها نابود نسازد 192
هر قضيه اى پيش از اثبات شدن ماده اى براى تعقل است و پس از اثبات آن قانونى است كه تعقل بر طبق آن بايد حركت كند 200
تعريف و شرايط لازم خلاقيت 205
اقومكم غدوة و ترجعون الى عشية كظهر الحنية عجز المقوم و اعضل المقوم 207
دگرگونىهاى سريع در وضع روانى مردم و ثبات شخصيت على ( ع ) 208
با اين دردها چرا على ( ع ) مردم را به حال خود رها نمىكرد 209
اعتدال روانى بدون اخلاق كمالى امكان ناپذير است 212
آيا اعتدال روانى حقيقتا وجود دارد 214
آيا نسبت اعتدال روانى با وجود مديريت درونى ناسزاگار است 217
يكم - اعتدال روانى در منطقهء روان « آن چنان كه هست » 219
اصل صيانت ( من ) 220
عامل اساسى كشش انسان از « آن چنان كه هست » به « آن چنان كه بايد » 224
يكى از بزرگترين نتايج فعاليت عنصر گسترش با برخوردارى از آزادى 229
اعتدال روانى بدون اخلاق كمالى امكان ناپذير است 230
توضيح و توصيف اخلاق كمالى 232
دلائل ضرورت محاسبه اخلاق كمالى در حد معتدل روان 234
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 299
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٩٩