جهت دوم - از جملهء * ( لِتَعارَفُوا ) * استفاده مىشود كه درك انسانها يكديگر را و هماهنگى آنان در حركت در مسير زندگى ، منظور خداوندى بوده است . جهت سوم - اتّحاد انسانها در وصول به ارزش نهائى است كه از جملهء * ( إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ الله أَتْقاكُمْ ) * استفاده مىشود . اين جهت سوم در مبحث آينده مورد بحثى مبسوطتر قرار خواهد گرفت . پنج - آياتى كه همهء انسانها را مجموعا مورد توجّه قرار داده ، موجوديّت يا مختصّات آنان را بطور كلَّى و مجموعى بيان مىفرمايد مانند : * ( إِنَّ الإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ ) * . ( 1 ) ( قطعا انسان در خسارت است مگر كسانى كه ايمان آورده و اعمال صالحه بجاى آورند . ) * ( وَلَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ وَفَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا ) * . ( 2 ) ( ما قطعا فرزندان آدم عليه السّلام را اكرام نموده و آنان را در خشكى و دريا [ براى كار و كوشش ] قرار داديم و از موادّ پاكيزه به آنان روزى كرديم و آنان را بر عدّهء فراوانى از آنچه خلق نموديم برترى داديم . ) * ( . . . أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها فَاحْتَمَلَ . . . ) * ( 3 ) ( و اما آنچه كه براى مردم سودمند است در روى زمين مىماند . ) و همچنين در مواردى كه خداوند متعال تكاليف اولاد آدم عليه السّلام را بيان مىفرمايد مانند :
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 285
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٨٥
اين جهت همانست كه سعدى در اشعار بسيار معروفش بان اشاره كرده است :
بنى آدم اعضاى يكديگرند
كه در آفرينش زيك گوهرند
هامش
( 1 ) العصر آيات 2 و 3 .
( 2 ) الإسراء آيهء 70 .
( 3 ) الرّعد آيهء 17 .