ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي ) — صفحة 168

بعنوان تعريف خلَّاقيّت در نظر گرفته شود . بعضى از محقّقان در اين مسأله چنين گفته‌اند : « خلَّاقيّت عبارتست از حلّ مسأله به نحوى كه ماهيّتى اصيل و نو داشته باشد . » ( 1 ) و اين نظريّه عقيدهء آن عدّه را كه مىگويند : « خلَّاقيّت عبارتست از بوجود آوردن چيزى نو » مردود مىشمارد و مىگويد : « اين كار هميشه مستلزم يك پاسخ نو است ، ولى صرف نو بودن و اصيل بودن يك فكر يا عمل به تنهايى خلَّاقيّت را تشكيل نمىدهد ، زيرا اگر بنا باشد يك پاسخ ، جزيى از فرايند خلَّاقيّت باشد ، مىبايست در انطباق با نيازهاى واقعى مسأله اى را حلّ كند . » ( 2 ) و مىگويد : « بالاخره خلَّاقيّت حقيقى مستلزم ارزشيابى و تبيين يك بينش اصل ، نگهدارى و پروراندن آن بطور كامل است . » ( 3 ) همانطور كه اين محقّق متوجّه بوده است ، براى بدست آوردن تعريف حقيقى خلَّاقيّت نمىتوان به اين مفاهيم و مطالب اكتفا كرد . زيرا مختصّاتى كه براى روشن ساختن ماهيّت خلَّاقيّت گفته مىشود ، يا مربوط به انگيزهء تحرّك اين نيرو است و يا نتايج و خواصّ ، همزمان با به كار افتادن نيروى مزبور است . به همين جهت است كه بعضى محقّقان دست از تعريف ماهيّت محض خلَّاقيّت برداشته و به تحقيق در بارهء چهار موضوع مهمّ : 1 - فرايند خلَّاق 2 - توليد خلَّاق 3 - فرد خلَّاق 4 - موقعيّت خلَّاق پرداخته‌اند . در توضيح موضوع يكم كه فرايند خلَّاق است ، چنين گفته شده است كه : « در مرحلهء اوّل بايد آمادگى به جهت اكتساب مهارتها ، تكنيكها و تجاربى كه موجب مطرح كردن مسأله مىشود ، بوجود بيايد . » ( 4 ) اين مطلب كاملا صحيح است و يكى از شرايط اساسى بروز خلَّاقيّت مىباشد ، زيرا واقعيّات پشت پرده اى كه بوسيلهء نوابغ به روى پرده آورده مىشوند و در قلمرو معلومات قرار مىگيرند ، مانند واقعيّات روى پرده كه متعلَّق به علم ما هستند ، نظم و قانونى دارند . لذا يك كشاورز هر اندازه هم كه در قواعد و مسائل كشاورزى مهارت داشته و از تجارب بسيار فراوان در آن قواعد و مسائل برخوردار باشد ، نمىتواند در يك مسئلهء رياضى ، ابداع و اكتشاف و باصطلاح